تبلیغات اینترنتیclose
در پژوهشهای
شیخ صفی الدین اردبیلی در پژوهشهای دکترحسین محمدزاده صدیق
شرح احوال، افکار و آثار شیخ صفی الدین اردبیلی بر اساس تحقیقات استاد دکتر حسین محمدزاده صدیق
موضوع : | بازدید : 607

به علت بروز برخی مشکلات در سرویس وبلاگ ایران، از علاقه‌مندان دعوت

می‌شود ادامه مطالب مربوط به شناختنامه شیخ صفی را در آدرس جدید زیر

دنبال کنند:

 

 http://sheykhsafi.blogfa.com

 

 

 

برچسب ها : آدرس جدید شناختنامه شیخ صفی الدین اردبیلی,شناختنامه,شیخ,صفی الدین,در پژوهشهای,دکتر حسین محمدزاده صدیق,حسین دوزگون,
ارسال در تاريخ چهارشنبه 14 فروردين 1392 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : مصاحبه‌های استاد, | بازدید : 700

اخيراً مشاهده شد كه شخصي با امضاي «ايوب جهانبگلو» (كه احتمالا اسم مستعار و ساختگي است) در مقاله‌اي ادعا كرده است كه كتاب «قارا مجموعه» از طرف استاد دكتر حسين محمدزاده صديق، جعل شده است. بعضي از نشريات و وبلاگ‌هاي دنياي مجازي نيز اين مقاله را با عناوين مختلف، كراراً انتشار مي‌دهند و مسبب جسارت و نسبت‌هاي ناروايي به استاد ادب و عرفان ما مي‌شوند. در همين راستا، به حضور استاد رسيده، سؤالاتي در اين باب از ايشان كرديم. استاد با گشاده‌رويي مثل هميشه پرسش‌هاي ما را پاسخ گفتند.

مهندس سيد احسان شكرخدا

مهرماه ۱۳۹۱

http://ehsanshokr.blogfa.com

سوال اول : ماهيت ساختاري كتاب «قارا مجموعه» كه انتشار داده‌ايد چيست؟

جواب : كتاب «قارا مجموعه» كه گردآورنده و تدوين كننده‌ي آن من هستم، در سال 1380 براي اولين بار چاپ شد و همان گونه كه بر روي جلد و صفحه‌ي عنوان و صفحه‌ي شناسنامه‌ي آن تاكيد شده است، من گردآورنده‌ي مطالب اين كتاب هستم و همه‌ي مطالب آن منسوب به سلطان شيخ صفي الدين اردبيلي است و در هر بخش، منبع نسخه یا نسخه‌های خطی مربوط به آن را با مشخصات کامل ذکر کرده‌ام.

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق, قارا مجموعه و تدوین دکتر حسین محمدزاده صدیق, شیخ صفی الدین اردبیلی از دیدگاه حسین محمدزاده صدیق,شیخ صفی الدینین مزکی النفوس رساله‌سی,پاسخ به شائبه‌های مغرضان درباره قارا مجموعه شیخ صفی الدین,پاسخ دکتر محمدزاده صدیق به منکران قارا مجموعه شیخ صفی,پاسخ به منکران قارا مجموعه شیخ صفی, ایوب جهانبگلو,
ارسال در تاريخ دوشنبه 10 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : | بازدید : 497

1- 7- 7. حكايت

شيخ ذوالنون مصري‌نين - رحمة الله عليه- بير مريدي، ايشينده عاجز قالدي و متحير اولدو. فقيرليك غلبه ائتدي، نئجه ائده‌سيني بيلمه‌دي. اوغلانجيقلاري داهي وارايدي. گلدي، شيخه آيدير:«سلطانيم! شو[نو] من نئجه ائده‌ييم؟ حاليم نه اولاساردير؟ جماعتيم آجليقدان بوكولدولر و يالينجيليقدان خئيلي زحمت چكيرلر. ايشيم- گوجوم كئچمز، منه‌نه بويوروروسوز؟» دئدي.

شيخ اونا قاقياراق آيدير:

«- وار، اوخ- ياي آل، بير دربنده اوتور، حراميليك ائيله!» دئر.

در حال، درويش دورو گئتدي، ائوينه گلدي. ائوينده بولدوغو اسگيجه‌لردن ساتدي، بير قاچ آغچا ائيله‌دي، واردي اوخا- يايا وئردي.

واردي بير دربنده اوتوردو، يولا باخير كيم حال نه اولا؟ ناگاه بير بؤلوك حراميلر چيخاگلديلر، مني بو آرادا گؤردولر، آييتديلار:

«- نه كيشي سن؟»

درويش آيدير:«- حرامي‌يم، أوش يول اؤيرت كيم منه بير آدم اليمه گيره، سويام.»

پس درويشليكده يالان سؤيله‌مك يوخدور، راست سؤيله‌دي.

بو حراميلرين اولولاري آيدير:

«- أوش! بيز داهي بير نئچه حراميلريز، بير بؤيوك بازرگانلار گلير، جوسته‌له‌ديك»[1]

اوش گلديلر، دربنده گيرديلر، «بير طرفه سن داهي دور، نه دنلي هُنرين وارسا، ايشله، هم بيزه اولسون، هم سنه اولسون.» دئديلر.

اونو، داهي بير طرفه قاوديلار. بير آزدان، بير بؤلوك بازرگانلار گلديلر. بو حراميلر داهي بونلاري گؤردولر. دؤرد ياندان سه‌ييرتديلر، اوخ اوردولار، جنگ ائتديلر، بو بازرگانلاري توتدولار، اللريني باغلاديلار، هپ قوماشلاريني آلديلار، بير آرايا جمع ائيله‌ديلر.

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق, قارا مجموعه و تدوین دکتر حسین محمدزاده صدیق, شیخ صفی الدین اردبیلی از دیدگاه حسین محمدزاده صدیق,شیخ صفی الدینین مزکی النفوس رساله‌سی,شیخ صفی الدین در تحقیقات حسین محمدزاده صدیق,دکتر حسین محمدزاده صدیق و قارا مجموعه کیتابی,قارا مجموعه اثر شیخ صفی الدین,شیخ صفی الدین از دیدگاه دکتر حسین محمدزاده صدیق,
ارسال در تاريخ شنبه 8 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : مزکی النفوس رساله‌سی, | بازدید : 547

6- 7. عُزلتين فايدالاري

بيلگيل ايندي، اي عزيز قارداش! كيشي بو خلقدن عزلت ائديب كسيلمه‌يينجه، ديليني، دينيني، قارنيني، گؤزونو و بو يئددي اعضاسيني ساخلاياماز. زيرا بو جميع اعضالاري شرّه ايلتمگه[1] سبب بو خلق‌دير. هاچان بير كيشي بو خلقه قاريشسا، البته بو خلقه اويماق[2] لازم گلر. اگر اويماييب، مخاليفت ائدرسن، سنه دوشمان اولورلار. سنه راحت گؤسترمزلر. سني اينجيدرلر. ائله اولسا، بونلاردان عُزلت گركدير.

و هم، نئچه دورلو آفتلر بو خلقه قاريشماقدان گلر. بعضي عارفلر دئميشلر دير كيم بو خلقه مصاحيب اولماق، همان اود ايله مصاحيب اولماق گيبي‌دير. پس، بو اوددان كيشي منفعت‌لنمك گركدير.

اما كه، حذر ائتمك گركدير كيم بو اود، كندويي يانديرمايا.

قارداش! غيبت اختلاط‌دير، ريا اختلاط دير. يعني خلقه قاريشماقدير. يالانچيليق اختلاط دير. تكبّر، حسد، نفاق اختلاط دير. داهي نه دنلي ياراماز فعل وار ايسه، هپ اختلاط‌دا‌دير.

پس، عزلت سلامتليق دير. كيشي خلوتده اوتورسا، نئجه مولا ايله معامله‌يه يول بولماز. خصوصاً كيم بو شيمديكي زاماندا، بو شيمديكي زامانين قووموندان عزلت ائتمك البته گركدير.

شول حديث ايله كيم رسول حضرتلري – عليه السلام- بويورموشدور:«. . . آخر بير زامان گله كيم، ضعيف اوزره اولا اسلام، ايمان. واعظ‌لر چوخ اولا، دونيا ايچون وعظ ائده‌لر، بولدوقلارين سؤيليه‌لر، تانريا و رسولونا بهتان ائده‌لر. يعني تانريا و رسولونا بهتان ائديب، اسناد ائديب سؤزلر سؤيليه‌لر. اول زامانين عاليملري آز اولا، اول ظاليملري دفع ائتميه. كندي [لري] منبره چيخيب ائتديكلري ايچون اونلار داهي دينميه‌لر. ديلنچيلري[3] چوخ اولا،‌ وئريجيلري آز اولا. ائله اولسا، اول زامان كيم ايريشسه، زنهار اونلارا قاريشمينيز، اونلاردان عزلت ائدينيز.»

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق, قارا مجموعه و تدوین دکتر حسین محمدزاده صدیق, شیخ صفی الدین اردبیلی از دیدگاه حسین محمدزاده صدیق,شیخ صفی الدینین مزکی النفوس رساله‌سی,شیخ صفی الدین در تحقیقات حسین محمدزاده صدیق,دکتر حسین محمدزاده صدیق و قارا مجموعه کیتابی,قارا مجموعه اثر شیخ صفی الدین,شیخ صفی الدین از دیدگاه دکتر حسین محمدزاده صدیق,
ارسال در تاريخ شنبه 8 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : مزکی النفوس رساله‌سی, | بازدید : 555

1- 4- 7. حكايت

شيخ منصور عمّار دئرلر، بير شيخ، عزيز كيشي وار ايدي، - رحمة الله عليه-. بير گون، بصره شهرينده گئديردي. يول، سلطانين قاپي‌سي اؤنونه اوغرادي. گؤردو كيم بو بؤيوك قاپي‌نين اؤنونده، نئچه ايتلر [و] قوللار توتموش دورورلار. بو قاپي‌دان ايچري شيخ نظر ائتدي. گؤردو كيم بو قاپي‌دان ايچري بير مئيدان، اول مئيداندا بير آلتين چادر قورولموش و بو چادرين ايچينده بير آلتين تخت. بو آلتين تختين أوستونده، بير سلطان اوتوردور. دورلو- دورلو مرصّع دونلار گئيميش، و چئوره يانينا نئچه بيگلر اوتورموشلار.

و نئچه بيگلر داهي آياغ[1] اينان[2] دورورلار،‌ شرب ائديرلر.

شيخ منصور عمار در حال ايچري يورودو. واردي،‌اول تختين يانيندا عصاسينا داياندي، دوردو. بير آزدان تماشا ائيله‌دي. شيخين نورو بونلارين اوزه‌رينه غلبه ائيله‌دي. صحبتلريني سونادي. بونلار، داهي بو فيقدن اوساني وئرديلر[3]. پادشاه آيدير:«صحبتي داغيدين!» بو بيگلر، هپ داغيلديلار، گئتديلر. سلطان يالنيز قالدي.

سلطان ايچري چاغيردي. آيدير:«هي نشوانه!» دئير. بير آزدان، بير خاتون ايچريدن چيخا گلدي.[4] باشيندا آلتين تاج، اگنينده آلتين حرير گئير. ساغينجا، سولونجا،‌آردينجا، اؤنونجه، كند‍]ي] ميثلي جاريه‌لر [گلدي].

چون بو سلطان بو خاتونو گؤردو،‌ تئز تختدن ائتدي، بو خاتونا هامي قارشي واردي. الينه ياپيشدي،‌تخته چيخاردي. جاريه‌لر صف باغلاديلار. قارشي دوردولار. شيخ باخدي بونلاري گؤردو. كندي [كندي‌سينه] آيدير:

«هي! شيمدي نصيحتين واختيدير!»

عصاسيني تختين تقتا[5]سينا قاخادي[6] و بير كرت چيغيردي:

«هي غافيللر! بو دونيانين يالانچي بيگليك جيگينه و يالانچي خاتونلوغينا آلدانميش، مغرور اولموش، باقي‌يي فاني‌يه دگيشميش و باقي پادشاهي اونوتموش بيچاره‌لر!» دئدي.

باخديلار، گؤردولر، بير پير، عصايا دايانميش دورور.

سلطان آيدير:«نه قوجاسان؟ نه‌ره‌دن گيردين؟ شو ديشاردا قاپيچيلار سني گؤرمه‌ديلرمي؟»

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق, قارا مجموعه دکتر حسین محمدزاده صدیق, شیخ صفی الدین اردبیلی از دیدگاه حسین محمدزاده صدیق,شیخ صفی الدینین یول اهلینه قیلاووز رساله‌سی,
ارسال در تاريخ شنبه 8 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : مزکی النفوس رساله‌سی, | بازدید : 519

1- 7. مزكّي النّفوس رساله‌سي حاققيندا

بو اثرين تدوين ائديلمه‌سي اشرف اوغلو عبدالله رومي يه منسوبدور. او، 870- نجي ايلده وفات ائتميشدير. نشر ائتديگيميزين متن قونيه كتابخاناسيندا ساخلانيلان 5452 ساييلي اليازمانين، فاخر ايز طرفيندن نشر ائديلن بؤلوملريندن آلينميشدير.

بو اثرده، باشقا اثرلر كيمي قارا مجموعه‌لره داخيل ائتمه ايچون يازيلميشدير.

اثره طريقت فرماني آدي‌دا وئريلير. اثر، طاليبلر و مريدلر ايچون شيخ صفي الدين اردبيلي‌نين ديليندن يازيلميشدير.

اثرين بير يئرينده شيخ صفي‌نين، مولوي رومي ‌نين مثنويسينه يازديغي شرحدن سؤز گئدير و همين كيتابدان بير حصّه نقل اولونور. شيخ صفي‌نين توركجه يازديغي شرح المثنوي كيتابي حله تاپيلماميشدير. ، بورادا ذكر اولونان حصّه، بو باخيمدان اهميت داشيير.

بير باشقا يئرده «تحقيق شيخ صفي» عنوانلي بير حصّه گلير. بو حصّه‌ده ظاهيراً بعضي قايناقلاردا آدي چكيلن شيخ صفي‌نين «تحقيقات» كيتابيندان آلينميشدير.

قارا مجموعه‌لرده تحقيق بؤلوملري يئنه‌ده واردير و بو مسأله‌نين داهادا دريندن اينجه‌لنمه‌سينه احتياج دويولور. رساله بئله باشلايير:

«اي عزيز! بو طريقت فرماني شيخ صفي حضرتلري – قدّس سرّه العزيز- ين سؤزلريدير. بو، طريقت عروس، مزكّي النّفوس آدلانير و اونو اوخو، بيلگيل شيخ حضرتلري نه بويورموشدور.»

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق, قارا مجموعه دکتر حسین محمدزاده صدیق, شیخ صفی الدین اردبیلی از دیدگاه حسین محمدزاده صدیق,شیخ صفی الدینین یول اهلینه قیلاووز رساله‌سی,
ارسال در تاريخ شنبه 8 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : یول اهلینه قیلاووز رساله‌سی, | بازدید : 516

بو اثرين‌ده ترتيب ائدني معلوم دگيلدير. اثر، البويوروق رساله‌سي كيمي سلطان شيخ صفي الدين اردبيلي‌نين ديليندن يازيلميشدير. چوخ گومان كه يول اهلينه قيلاووز رساله‌سيني، بلكه شيخ صفي اؤزو يازميشدير. اثري يوخاريدا وصف ائتديگيميز البويوروق كيتابي‌نين ضميمه‌سيندن آلديق.

1- 6. خليفه نين تعريفي

پس ايندي يول اهلي نين حالي بودور كه بيلديسن و ائشيتديسن. بير كيشي بو طريق ايچينده اولماسا، يول اهلي دئمك اولماز. سؤيله معلوم اولماسا دينله:[طريقت] قاپي سي اولدو گوشاد. كيم مورادي اولان ايرسين مورادا. اگر بو سؤزده ن عيبرت آلدينسا، تمام اولدو نصيحت بورادا.

بوندان سونرا خليفه نين شرطيني و خاصيتيني و معناسيني بيلديرير. شيخ صفي الدين حضرتلرينين بويوردوغودور: «ايندي معلوم اولسون كيم بو جهاندا اول خليفه آدم صفي الله - عليه السلام- دير. اونون حققينده جناب حق حضرتلري بويورموشدور:«وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلاَئِكَةِ إِنِّي جَاعِلٌ فِي الأَرْضِ خَلِيفَةً».[1] جناب حق حضرتلري ملائكه لره بيلديردي كيم آدم صفي الله يئر اوزونون خليفه سيدير.

بؤيله اولونجا اول خليفه آدم دير. ايكينجي خليفه خاتم دير. داهي آدم دن خاتمه گلينمه يه قده ر، يئددي مين ايل كئچدي. يوز ايگيرمي دؤرد مين پيغمبرلر و اوچ يوز اون اوچ مرسل لر گلديلر. آرالاريندان بير نئچه سي خليفه ليك ائتديلر. اول جمله دن: داوود[2] خليفة الله، سليمان[3] نبي الله، خضر،[4] يوسف[5] و هم اسكندر[6] ذوالقرنين كيمي كيمسه لر خليفه ليك ائديب مغربدن مشرقه دونيايا گلديلر و هم گئتديلر. تا كيم آخرالزمان پيغمبر خاتم الانبياء محمد المصطفي صلي‌الله وآله و سلم دونيايا گلدي. هپسيني مسخر ائيله دي.

جناب حق حضرتلري اونا «حبيبيم و رسولوم» دئدي. ايگيرمي اوچ ايل عالمي دين اسلاما دعوت ائيله دي. اوتوز اوچ صحابه جمع ائيله دي. عاقيبت اولدوغو دونيادان گئتدي. حضرت حقه واصيل اولدو. اونون يئرينه هر كيم قائم مقام اولسا، خليفه دير».

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق, قارا مجموعه دکتر حسین محمدزاده صدیق, شیخ صفی الدین اردبیلی از دیدگاه حسین محمدزاده صدیق,شیخ صفی الدینین یول اهلینه قیلاووز رساله‌سی,
ارسال در تاريخ شنبه 8 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی

شيخ صفي الدين اردبيلي‌يه منسوب اولان فارسجا شعرلر، بير چوخ صفي ديوانلاريندادا واردير. بير نئچه فارسجا غزل سلسلة النّسب صفويه كيتابيندا و اوچ روباعي دانشمندان آذربايجان اثرينده اونا منسوب ائديلميشدير. البته بو روباعيلردن بيريسيني، تذكره‌لر، صفي شيرازي‌يه[1] و باشقاسيني‌دا صفي رازي[2] منسوب ائديرلر.

بيز بورادا وئرديگيميز فارسجا شعرلري، اليميزده اولان مطبوع قايناقلاردان وئرديك و هر شعرين آلتيندادا آلديغيميز قايناغي ذكر ائتميشيك.

بيز، «شيخ صفي‌نين توركجه شعرلري» بحثينده دئديگيميز كيمي، تذكره‌لرده اللي نفره ياخين، صفويه دؤرونده «صفي» تخلّصو ايله توركجه و فارسجا شعر يازانلاردان آد آپاريلير.

توركجه شعرلرين شيخ صفي‌يه منسوب اولماسينا شك ائتمه‌سك كه ائتميريك، فارسجا شعرلرين مطلق اوندان اولماسيني اثبات ائتمه‌نين خاص تدقيقاتا احتياجي واردير. بونونلا بئله، بيز بورادا، اله گتيره بيلديگيميز فارسجا شعرلري ده قارا مجموعه‌يه سالديق.

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق, شیخ صفی الدین از دیدگاه دکتر محمدزاده صدیق,دکتر محمدزاده صدیق و قارا مجموعه, قارا مجموعه شیخ صفی در تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق,تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون شیخ صفی الدین, تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون قارا مجموعه شیخ صفی الدین اردبیلی,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 6 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : شيخ صفي‌يه منسوب گيلكجه شعر, | بازدید : 706

اؤن سؤزده قئيد ائتديگيمز كيمي، شيخ صفي الدين اسحاق، شيخ زاهد گيلاني‌نين قيزي «بي‌بي فاطمه» ايله ائولنميش و ايگيرمي ايلدن زياده شيخ زاهيدين اؤلومونه قده‌ر، گليك‌لر آراسيندا ياشاميشدير. اودور كه، شيخ صفي، گيلك ديليني‌ده ياخشي اؤيره‌نه بيلميشدير.

سلسلة النّسب صفويه[1] كيتابيندا، شيخ زاهد گيلاني‌نين نوه‌سي شيخ حسين، بير نئچه قوشا بئيت و بعضي فارسجا شعرلر شيخ صفي‌يه منسوب ائدير. البته بو شعرلرين شيخ صفي‌دن اولماسيندا شك‌ده واردير.[2]

بيز،‌ بو شعرلرين شيخ صفي‌يه منسوب اولماسيندا شك ائتميريك. او، هر بير تورك عاليمي و دوشونجه صاحيبي كيمي، اطرافيندا اولان بير چوخ ديللري و ياري ديللري اؤيرنميشدير. گيلكجه، تاليشجا، تاتجا ياري ديللري، فارسجا و عربجه ديللريني ياخشي بيليردي و بو ديللرده و يا ياري ديللرده بعضا دانيشماسي و يا بعضي شعر و قيسسا سؤزلر يازماسي‌دا شكّه شايان بير حادثه دگيلدير. مرحوم علي اكبر دهخدا دا فارسجا قايناقلارا اساسلاناراق يازير:«او ابياتي هم به زبان گيلاني سروده است.»[3]

«ايلك اؤنجه اونا منسوب توركجه اولمايان بئيتلره، سلسلة النّسب صفويه كيتابي‌نين مؤلفي فارسجا شرحلرده يازميشدير. شعرلري همين فارسجا شرحلر ايله برابر نشر ائديريك، شعرلر فارس ديللي‌لرين فولكلوريك شعر قاليبلاري اولان «فهلويات» آدلانديرديقلاري اون بير سيلابلي مصراعلاردا يازيلميشدير. بو قاليبلاردا باباطاهر عريان، فائز دشتستاني و شاطر عباس صبوحي ‌نين يازديقلاري قوشا بئيتلر، ان تانينميش شعرلر ساييلير.

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق, شیخ صفی الدین از دیدگاه دکتر محمدزاده صدیق,دکتر محمدزاده صدیق و قارا مجموعه, قارا مجموعه شیخ صفی در تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق,تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون شیخ صفی الدین, تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون قارا مجموعه شیخ صفی الدین اردبیلی,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 6 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : شیخ صفی الدین تورکجه شعرلری, | بازدید : 819

1- شيخ صفي‌نين توركجه شعرلرينده اؤزلليكلر

بير چوخ قايناقلاردا سلطان شيخ صفي الدين اردبيلي‌نين مكمل ديوانيندان خبر وئريلير. او، اؤز ديوانيندا «صفي» تخلص ائده‌رميش. ولاكين اليميزده اولان توركجه و فارسجا اليازمالار آراسيندا بير چوخ «صفي» تخلّصلو ديوانلارا و شعر مجموعه‌لرينه راست گليريك. سلطان شيخ صفي اردبيلي‌يه بير حؤرمت علامتي اولاراق، بير چوخ شاعير لر، «صفي» سؤزونو اؤز تخلّصلري كيمي سئچميشلر. او جمله‌دن «صفي قاراخان اوغلو صفي قولوبيگ»ي آد آپارماق اولار.

«صفي قولو» اؤزونو «شيخ صفي»نين قولو حساب ائديرميش. او، ايكينجي شاه عباس زامانيندا ياشاييرميش.

«تذكره‌ نصرآبادي» اونون حاققيندا يازير كه:

«. . . صفي قلي‌بيگ در فن سپاهيگري و اكثر كمالات از اقران در پيش بود . . . طبعش كمال لطف در ترتيب نظم دارد.»

صفي قولو بيگين توركجه و فارسجا ديوانلاري واردير. اونون شاه عباس مدحينده يازديغي «رائيه» قصيده‌سي‌ده معروفدور. بو قصيده‌نين مطلعي بئله‌دير:

مژده اي ميخواره‌لر، كيم گئتدي‌دي، گلدي بهار،

غنچه گلدي گلستان ايچره، يئنه بي‌اختيار. . .

 

باشقا صفي‌لرده واردير. او جمله‌دن: صفي اصفهاني، صفي چركسي، صفي بسني، صفي رازي، صفي يزدي، صفي صفوي، صفي قندهاري، صفي رشتي، صفي سبزواري، صفي نيشابوري و . . .

بونلارين چوخودا صفويه دؤورونده ياشايارميشلار. اودور كه سلطان شيخ صفي الدين اردبيلي‌نين ديواني و شعرلري بو «صفي»لرين شعرلري ايله قاريشميش بير حالا گلميشدير.

دونيا كيتابخانالاري و خصوصيله ايران كيتابخانالاريندا ساخلانيلان اليازمالار آراسيندا، بير نئچه «صفي» تخلّصلو شاعيرلرين ديوانلاري و شعرلري ساخلانيلير.

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق, شیخ صفی الدین از دیدگاه دکتر محمدزاده صدیق,دکتر محمدزاده صدیق و قارا مجموعه, قارا مجموعه شیخ صفی در تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق,تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون شیخ صفی الدین, تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون قارا مجموعه شیخ صفی الدین اردبیلی,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 6 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : قارا مجموعه کیتابی, | بازدید : 503

بيلينديگي كيمي توركجه‌ميز، سومر (Sümer)، گؤي تورك (Göy Türk) و اويغور (Uygur) الفبالاريندان سونرا، توركلرين اسلاميته بويون اگديكلري ايله علاقه‌دار، قرآني الفبا ايله يازيلميشدير. مسلمانلار همين الفبا ايله، توركجه‌ميزده بير دريا نظم و نثر اثرلري ياراتميشلار.

اسلام الفباسي‌نين توركجه‌ميزين تاريخ بويونجا، چئشيدلي اقليملرده، مختليف منيمسه‌مه‌لري اولموشدور، اودور كه بيزيم عصريميزه كيمي ثابت بير املا قايدالارينا گليب چاتماميشدير. ولاكين، هر دؤرده اؤزونه مخصوص قايدالاردان تبعيت ائتميشدير.

هيجري اوچونجو عصردن آلتينجي عصره قده‌ر، قرآني الفبا ايله يازيلان توركجه متنلريميز، اعرابلي و حركه‌لي اولموشدور. اليميزده اولان نهج الفراديس اثري و يونس امره‌نين ديواني اليازمالاريني ميثال كيمي گؤسترمك اولار.[1]

سونرا، سسلي حرفلري الفبا سيستمينه داخيل ائتمكله، حركه‌لي يازما ايشي قالديريلميشدير. خصوصيله صفوي دؤروندن اؤلكه‌ميزده توركجه متنلر گؤزل نستعليق خطي ايله و حركه‌سيز يازيلميشدير.

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق, شیخ صفی الدین از دیدگاه دکتر محمدزاده صدیق,دکتر محمدزاده صدیق و قارا مجموعه, قارا مجموعه شیخ صفی در تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق,تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون شیخ صفی الدین, تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون قارا مجموعه شیخ صفی الدین اردبیلی,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 6 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : قارا مجموعه کیتابی, | بازدید : 534

اسلاميت‌دن سونرا كي توركجه ادبيات تاريخيميزده دؤرد جوره نثر ايشه آپاريلميشدير:

1- 7- 1. آغير نثر: عموميتله عربجه و فارسجا تأثيري آلتيندا، آغير كلمه‌لر و عيباره‌لر، طنطنه‌لي جمله‌لر ايشله‌دن ‌اسكي منشي‌لر، بو نثره رغبت گؤسترميشلر. بعضي تذكره‌لر و منشآت مجموعه‌لري بو نثر ايله يازيلميشدير. بو نثري ياخشي باشا دوشمك ايچون هر أوچ ديلي، توركجه، فارسجا و عربجه‌ني اؤيرنمك لازمدير. ميثال ايچون ويسي‌نين،‌ درة التاج و منشآت كيتابلاري بو نثر نمونه‌لريندن ساييلير.

2- 7- 1. بزه‌كلي نثر: توركجه‌ميزين قانونلارينا اويماق ايسته‌ين ولاكين نثري ادبي بزكلر و سوسلر ايله بزه‌ين نثر يازانلاريميز، بو شيوه‌يه عمل ائتميشلر. اثرلرينده ادبي اوستادليقلاريني گؤسترمك ايچون، چوخلو سجع و تشبيه‌لر ايشه آپارميشلار. نهج الفراديس كيتابي بو شيوه‌دن بير نمونه‌دير.

3- 7- 1. اورتا نثر: بو يازي ديلي خلقين دانيشيق ديليندن بير آز فاصله آچان بير ديله چئوريلميشدير. آيه‌لر، حديثلر، عربجه و فارسجا عيباره‌لر و شعرلر ايله دولو اولان بو نثر هردن‌ده ساده نثره ياخينلاشير. حديقة السّعدا و بورادا تقديم ائتديگيميز صفوة الصّفا چئويريسي بئله بير نثر ايله يازيلميشدير.

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق, شیخ صفی الدین از دیدگاه دکتر محمدزاده صدیق,دکتر محمدزاده صدیق و قارا مجموعه, قارا مجموعه شیخ صفی در تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق,تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون شیخ صفی الدین, تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون قارا مجموعه شیخ صفی الدین اردبیلی,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 6 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : قارا مجموعه کیتابی, | بازدید : 538

بشر تاريخينده، مسلمانلار قده‌ر باشقا امت و ملّتلر كيتاب يازماميشلار. مسلمانلار عموميتله توركجه، عربجه و فارسجا اولاراق، يوز مينلر علم، ادبيات و اينجه صنعت ساحه‌لرينده كيتابلار يادگار قويموشلار. بو كيتابلار اليازمالار شكلينده بيزيم اليميزه گليب چاتميشدير. ايندي دونيانين كيتابخانالاريندا، ايكي ميليون جيلده ياخين توركجه، عربجه و فارسجا اليازما ساخلانيلير كه اونلارين يالنيز اوچده بيري‌نين فهرستي يازيلميشدير و فهرستي يازيلان اليازمالارين ايسه يالنيز يوزده اونو چاپ اولونموشدور.

البته وئرديگيميز بو بيلگي هر أوچ ديلده يازيلان اثرلره عائددير. توركجه‌ميزه گلديكده، دوروم، داهادا آجيناجاقلي‌دير. ميثال ايچون اؤلكه‌ميز ايرانين كيتابخانالاريندا ساخلانيلان توركجه اليازمالارين يوزده دوخسان بئشي حله فهرست اولماميشدير. يالنيز مشهدده آستان قدس رضوي و قم شهرينده آيت الله نجفي مرعشي كيتابخانالاري، بعضي توركجه اليازمالاريني داغينيق حالدا فهرست ائتميشلر و تهرانين ملك كيتابخاناسي اليازمالار فهرستينده توركجه بؤلومو آيريلميشدير. تبريزين تربيت و ملي كيتابخانالاري و ها بئله تهرانين ملي، شهيد مطهري و اسلامي شورا مجليسي كيتابخانالاري‌نين فهرستلرينده ايسه داغينيق حالدا بعضي توركجه اليازمالارين توصيفلرينه قاباق گليريك.

بو توصيفلر ايسه هاميسي فارسجادير و بير چوخو مختصر و يانليش معلومات وئرير. و داها آجيناجاقلي بوراسي كه فهرست اولان بو يوزده بئش اليازمانين، اينديه كيمي هئچ بيريسي نشر ائديلمه‌ميشدير.

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق, شیخ صفی الدین از دیدگاه دکتر محمدزاده صدیق,دکتر محمدزاده صدیق و قارا مجموعه, قارا مجموعه شیخ صفی در تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق,تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون شیخ صفی الدین, تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون قارا مجموعه شیخ صفی الدین اردبیلی,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 6 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی

توركجه يازيلان قارا مجموعه‌دن باشقا، شيخ صفي‌نين بير نئچه توركجه و فارسجا و عربجه اثري‌ده اولموشدور. بو اثرلرين فهرستيني بئله سيرالاماق اولار:

مثنوي شرحي (توركجه): بو اثردن بير نسخه نجف‌ده اميرالمؤمنين كيتابخاناسيندا 1099 ساي آلتيندا ساخلانيلير.

فنا (فارسجا): بو اثردن بير نسخه تهران دانشگاهي مركز كيتابخانه‌سيندا 4/4209 ساي آلتيندا ساخلانيلير.

صلةالفقيه (عربجه). بو اثردن حله‌ليك هئچ بير نسخه معلوموموز دگيلدير.

تحقيقات (توركجه): بو اثرين بعضي حصّه‌لري قارا مجموعه‌لره داخيل ائديلميشدير.

تحقيقات (فارسجا): بو اثرين چوخ بؤلوملري «صفوة الصّفا» كيتابينا داخيل ائديلميشدير.[1]



[1] بو اثرلرين فهرستي ايچون باخ. احمد منزوي،‌ فهرست نسخه‌هاي خطي، ج 2، ص 1799.

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق, شیخ صفی الدین از دیدگاه دکتر محمدزاده صدیق,دکتر محمدزاده صدیق و قارا مجموعه, قارا مجموعه شیخ صفی در تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق,تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون شیخ صفی الدین, تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون قارا مجموعه شیخ صفی الدین اردبیلی,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 6 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : قارا مجموعه کیتابی, | بازدید : 733

 

هيجري يئددينجي و سكگيزينجي عصيرلرده،‌ آذربايجاندا، معلم‌لر و مرشدلر طرفيندن مدرسه‌لر و زاويه‌لرده،‌ سُفته‌لر و مريدلره تدريس ائتمه مقصدي ايله يازيلان حجملي كيتابلارا  قارا مجموعه دئييليردي. بورادا «قارا» سؤزو، بيلينديگي كيمي، بؤيوك، گئنيش،‌ توپلو و حجملي معناسيندادير. نئجه كه قاراباغ، قاراداغ،‌ قارا دره، قاراسو، قارابولاق، قاراتپه و قارا پاپاق سؤزلرينده‌ده همين معنالار ايشلنميشدير.

 قارا مجموعه كيتابلاري، عموميتله «طريقت» و تصوفي زاويه‌لرده تدريس اولونور و همين موضوعلار ايله علاقه‌دار، شعر و نثر بؤلوملريني احتوا ائديرميش. تحميديه، نعت، منقبه، حكايه،‌روايه، تضرّع، ايلاهي، مناجات، كرامات و بو كيمي موضوعلاردا يازيلان عرفاني اثرلر، توركجه‌ميزده بو آد آلتيندا توپلانميشدير. قارا مجموعه‌لرده گئدن متنلر،‌ عموميتله نثر قطعه‌لريندن تشكيل تاپير.

قارا مجموعه‌لرين خاص و يگانه مؤلفي يوخدور. اما،‌ عموميتله بو كيتابلار بير مرشد آدينا توپلانارميش. شيخ صفي الدين اردبيلي زامانيندا،‌اونون آذربايجاندا عرفاني زاويه‌لرين توسعه‌سينده بؤيوك رولو اولدوغو ايچون،  قارا مجموعه اونون آدي ايله باغلاندي. شيخ صفي‌دن سونرا، اونون مريدلري و عموميتله صفوي جوانلاري و اردبيللي عارفلر و عاليملر طرفيندن، توركجه‌ميزه بير چوخلو  قارا مجموعه قازانديريلميشدير. الينيزده اولان كيتاب، همين اثرلر آراسيندان سئچيليب توپلانميشدير. اوخوجولاريميزا تقديم ائتديگيميز بيرينجي جيلدده، شيخ صفي‌نين شعرلري، اونون ديليندن قلمه آلينان نثر پارچالاري و بعضي روايتلر توپلانميشدير.

اسكي قايناقلاردا،  قارا مجموعه آدلي خاص بير كيتابين‌دا شيخ صفي الدين اردبيلي طرفيندن توركجه تأليف اولماسينا اشاره اولونور. الده اولان قايناقلار آراسيندان «غريبي»نين توركجه تذكره‌سيني آد آپارا بيلريك.[1] ها بئله بقايي‌نين فارسجا تذكره‌سينده‌ده بو مسأله‌يه اشاره اولونور. اونلار دئييرلر كي:

« . . . شيخ صفي‌نين قارا مجموعه آدلي اثري يالنيز صفوي سلطانلاري‌نين كيتابخانالاريندا تاپيلا بيلر و بو خزانه‌لردن ائشيگه چيخماز.»



[1] غريبي تبريزي، ديوان و تذكره‌ي شعراي روم، ترتيب ائدن: حسين محمدزاده صديق، تهران، 1382.

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق, شیخ صفی الدین از دیدگاه دکتر محمدزاده صدیق,دکتر محمدزاده صدیق و قارا مجموعه, قارا مجموعه شیخ صفی در تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق,تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون شیخ صفی الدین, تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون قارا مجموعه شیخ صفی الدین اردبیلی,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 6 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی

 

اردبيل سؤزونون كؤكو «اردؤول» اولماليدير. اسكي قايناقلاردادا «اردويل» يازيلير[1] بو سؤز ايكي حصّه‌دن عيبارتدير: ا. ار (-ar): ايگيد،‌جوانمرد، پهلوان، قهرمان،‌ سرباز و سردار معناسيندا. نئجه كه آذر (= آذ+ ار) كلمه‌سينده و ها بئله اراز (ار+ آز) يا ارس كلمه‌سينده‌ده،‌كلمه‌نين باشيندا و يا سونوندا ايشلنميشدير و آذربايجاندا ياشايان تورك عشيره‌لريندن اولان «آز» عشيره‌سي‌نين آدي ايله باغليدير.

«اردؤول» سؤزوده، «آذر» و «آراز» سؤزلري كيمي «ار» سؤزونون باشقا سؤزله بيرلشمه‌سي ايله حاصيل اولموشدور. كلمه‌نين ايكينجي حصه‌سي «دؤول» سؤزو ايسه، «دؤومك» dövmek مصدري‌نين متعدي فورماسي‌نين امر شكلي اولماليدير. 

اردبيل، اسلاميّتدن قاباق، آذربايجان تورپاغي‌نين ان بؤيوك و مهم شهري ساييليردي و خزر ( و يا آذر kaz (AZ)+er) توركلري‌نين پايتختي حساب اولونوردو. شيخ صفي بو شهرده،‌ يوز مين‌دن آرتيق عارف و عاليم تربيت ائتميشدير، اردبيل شهريني اؤز طريقتي‌نين ارشاد و تبليغ مركزينه چئويرميشدير.

تاريخي قايناقلار گؤسترير كه اونون معنوي نفوذا و اؤز زامانيندا اردبيل‌ده يگانه و تايسيز ايدي، وفاتيندان سونرا ايسه بوتون آذربايجان بؤلگه‌سيني بوروموش و «شيخ اوغلو شاه اسماعيل ختايي نين ظهورونا منجر اولموشدور.

ايران تاريخينده اردبيلليلر و صفويلرين بوراخديغي اهميتلي تأثير،‌ تاريخين مسيريني دگيشميشدير و اينانيلماز بير يئني دوروما گتيرميشدير.



[1] ميثال ايچون، حدود العالم من المشرق الي المغرب اثري (فارسجا) و يا صورة الارض (عربجه) كتابلارينا باخين.

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق, شیخ صفی الدین از دیدگاه دکتر محمدزاده صدیق,دکتر محمدزاده صدیق و قارا مجموعه, قارا مجموعه شیخ صفی در تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق,تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون شیخ صفی الدین, تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون قارا مجموعه شیخ صفی الدین اردبیلی,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 6 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی

شيخ صفي‌نين شخصيتينه باخيش

توركجه ميزده يازيلان  قارا مجموعه‌لر و ادبي – عرفاني قايناقلاردا، شيخ صفي‌ني اولو بير مرشد و عاليم كيمي گؤروروك. اونو، بوتون كيتابلاردا سلطان شيخ صفي - قدّس سرّه - كيمي قئيد ائديرلر. اونو، دده قورقودكيمي ائلجه بيلن و كاميل مرشد وصف ائديرلر.

فارسجا و عربجه قايناقلاردادا، شيخ صفي چوخ حؤرمتله ياد ائديلير. ميثال ايچون رضا قلي خان هدايت‌ـين رياض العارفين اثرينده وئرديگي قئيدلره دقت ائديريك:

«شيخ العارفين و برهان الواصلين القطب الاصفياء في الآفاق صفي الدين اسحاق، نسب آن جناب به حضرت امام همام موسي الكاظم مي‌پيوندد و اجداد عظامش هاديان راه يقين و احفاد كرامش حاميان دين مبين . . . زياده بر سي سال به هدايت و ارشاد طالبان اشتغال داشت و زياده از صدهزار كس تربيت فرمود.»[1]

تاريخچيلر يازيرلار كي شيخ صفي ئوز زمانيندا تانينميش و چوخ حؤرمتلي بير شخصيت ايميش. حتي ائلخانليلار، و اونلارين آدليم وزيري خواجه رشيد الدين فضل الله همداني، شيخ صفي‌يه، تشيّع معارفي‌نين تبليغي ايچون، هر ايل چوخلو پول ارزاق گؤنده‌ريرديلر. شيخ صفي ئولدوكدن سونرا، اونون حاققيندا، كشف، كرامات و تقواسينا عائد چوخلو افسانه‌لرده اويدورولموشدو. بودا، اونون تميز حيات سورمه‌سيندن بير علامت اولا بيلر.

شيخ صفي شخصيتينه منفي باخيشلاردا واردير. بيرينجي منفي باخيش انگيليز‌لي ادوارد براون طرفيندن دير. ايكينجي باخيش ايسه ادوارد بروانين يولسوزلوغونو، حياسيز جاسينا تعقيب ائدن احمد كسروي طرفيندن‌دير. او، حتي شيخ صفي شخصيتي‌ني ترور ائتمه ايچون شيخ صفي و تبارش آدلي فارسجا، اوزدن ايراق بير علمي جزوه‌ده يازير. بو كيتابين ئون سوزونده يازير كي:

«. . . من اثبات مي‌كنم كه شيخ صفي: 1- سيد نبود، 2- سنّي بود و شيعه نبود، 3- فارس بود و ترك نبود.» (!)[2]

كسروي ائله همين سؤزلري يازديغي صحيفه‌ده تناقضه قاپيلير و دئيير:

« زبان شيخ صفي آذري مي‌بود!»[3]

و اؤزو بيلمه‌دن «فارسي» ايله «آذري» ني قاريشديرير.

كسروي‌نين باشقا بير تناقضي بو دور كي، شيخ صفي‌نين گيلك ديلينده يازديغي 17 بيت شعري، ايلك ئونجه تاليشجا و سونرا آذري جه (؟) آدلانديرير.[4]

بيلينديگي كيمي، او جعل ائتديگي آذري يا زبان باستان آذربايگان (؟) نظريه‌سيني‌ده ائله بو 17 بيت اساسيندا قورموشدور.

كسروي، شيخ صفي‌نين شيعه اولماماسي ادعاسي ايچون‌ده گولونج دليل گتيرير. اودا بو كي:

«در باب چهارم صفوة الصّفا كه درباره‌ي كلمات و تحقيقات شيخ صفي است، حديث‌هايي كه ياد شده، حديث‌هاي سنّيان است.» (!)

صفوة الصّفادا كي تأكيدي‌ده قبول ائتمير كي دئيير[5]:

«سؤال كردند از شيخ - قُدّس سرّه - كه شيخ را مذهب چيست؟ فرمود كه: «ما مذهب اهل بيت پيغمبر داريم كه ايشان نهايت تقوي و طهارت مرعي مي‌داشته‌اند.» و عمل مي‌نمود و از تساهل و نهادن در احكام شرع اجتناب مي‌فرمود تا به حدي كه به سنن، مثل واجبات مواظبت مي‌كرد و از مكروهات مثل محرمات محترز بود.»

ولاكين عموميتله صفويلرين هاميسي، و اينديده اردبيلده و دونيانين مختليف يئرلرينده ياشايان «صفوي زاده‌لر» اؤزلري، سيدليك‌لرينه، شيعه‌ليك‌لرينه و توركلوك‌لرينه افتخار ائتميشلر و ائديرلر و بو فخري آچيقجاسينا ديله گتيرميشلر و گتيريرلر. بورادا بونو قئيد ائتمه‌لييم كه صفوي‌زاده‌لرين يازيلان شجره‌لري، ايرانداكي بير چوخ خاندانلارين شجره‌لريندن داها معتبر شجره‌لر حساب اولونور و بير چوخلاري «آستان قدس رضوي» سندلرينده ثبت اولونموشدور.

كسروي و اونون ال اوشاقلاري‌نين ادب سيزليك‌لري، اينديه قده‌ر شيخ صفي‌نين توركلوگو، شيعه‌ليگي و سيّد‌ليگي‌ني سؤال آلتينا آپارا بيلمه‌ميشدير.



[1] رضا قلي خان هدايت، رياض العارفين، داش باسماسي، ص 101.

[2] احمد كسروي، شيخ صفي و تبارش، تهران، كتيبه، 1355، ص 4.

[3] همان يئر.

[4] احمد كسروي، آذري يا زبان باستان آذربايگان، تهران،‌1354، ص 31.

[5] احمد كسروي، شيخ صفي و تبارش، ص 20.

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق, شیخ صفی الدین از دیدگاه دکتر محمدزاده صدیق,دکتر محمدزاده صدیق و قارا مجموعه, قارا مجموعه شیخ صفی در تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق,تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون شیخ صفی الدین, تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون قارا مجموعه شیخ صفی الدین اردبیلی,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 6 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی

شيخ صفي الدین اردبیلی كيمدير؟

سلطان شيخ صفي الدين، ابوالفتح اسحاق بن امين الدين جبرائيل كلخوراني اردبيلي، اردبيل شهري‌نين ياخينليغيندا يئرلشن كلخوران كندينده، هيجري يئددينجي عصرين ايكينجي ياريسيندا، بعضي آراشديرمالارا گؤره 650 – نجي ايلده، دونيايا گلميش و 735 هـ . ق. (1334 .م) ده اردبيلده وفات ائتميشدير.

صفي الدين، اوشاقليغيندا ديني تربيت گؤرموش، وقارلي و متين و مقيّد بؤيوموشدور. معتبر قايناقلاردا اونون بئشينجي جدّي فيروز شاه قيزيل باش آدلانير. فيروز شاهين اوغلو عوض، عوضين اوغلو محمد و محمدين اوغلو صلاح الدين، و اونون اوغلو امين الدين جبرائيل، صفي الدينين جدّلري ايديلر.

شيخ امين الدين جبرائيل، قوجا كمال الدين عربشاه اردبيلي‌نين مريدي ايدي و زمانه‌سي‌نين تقوالي عاليملريندن اولان اردبيلين ياخينليغيندا باري كندينده ياشايان جمال الدين باروقي نين عصمتلي قيزي دؤلت خاتون ايله ائولنميشدير. صفي الدين اسحاق، بو عصمتلي و تقوايا معروف اولان آنانين بئشينجي اوشاغي ايدي. بو تقوالي خانيم،‌صفي الديندن سونرا، ايكي اوغلان‌دا دونيايا گتيرميشدير. امين الدين جبرائيلدن آلتي اوغلان و بير قيز دوغموشدور. اونلارين اوغلانلاري‌نين آدلاري بئله ايميش: محمد، رشيد الدين، اسماعيل، صفي الدين، يعقوب و فخرالدين.

امين الدين جبرائيل دونيادان كؤچنده،‌ صفي‌الدين آلتي ياشيندا ايدي. آناسي اونو، باشقا اوشاقلاري كيمي درين احساسلي و تقوالي و ديني خصلتلره صاحيب بؤيودور. آناسي دؤلت خاتون ساوادلي تورك خانيمي ايدي و شعر يازاردي. او، فارسجا و عربجه ‌ده بيلرميش. صفي الدين توركجه‌ميزي و عربجه‌ني ئوز آناسي يانيندا اوخوموش و يئني يئتمه ايكن قرآني حفظ ائتميشدير، قرآن تفسيريني ئوز آناسيندان ئويره‌نن صفي الدين، گنج ايكن آناسي‌نين توصيه‌سي و اذني ايله شيرازا گئدير كه شيخ نجيب الدين بوزگوش شيرازي يانيندا درسه دوام ائتسين. او شيرازا يئتيشنده، شيخ نجيب الدين وفات ائتميشدي. شيرازدا بير چوخ درويشلر و عاليملر ايله گؤروشور. اورادا، شيخ سعدي ايله‌ده معاشرت ائتميش و لاكين سعدي‌دن اينجيميش و اونون تقديم ائتديگي ديواني‌دا قبول ائتمه‌ميشدي![1]

شيرازدا شيخ نجيب الدين اوغلو ظهيرالدين بوزگوش اونا دئدي كه:«سني زاهد گيلاني راضي سالا بيلر.»

صفي الدين اسحاق دؤرد ايل اردبيلدن اوزاق قالديقدان سونرا، شيخ زاهد گيلاني‌نين يانينا گئتدي. او زامان شيخ زاهد آلتميش ياشيندا ايدي. شيخ صفي ايگيرمي ايكي ايل اونون يانيندا قالدي. گيلك ديليني‌ده اورادا ئويره‌ندي و اونون قيزي بي‌بي فاطمه ايله ائولندي و اونا فاطمه خاتون لقبي وئردي.

شيخ زاهد ئولدوكدن سونرا، شيخ صفي ئوز شهري اردبيله قاييتدي و عؤمرونون سونونا قده‌ر آنا وطنده ياشادي، چوخلو عاليم و عارف تربيت ائتديكدن سونرا، او زمانين دانشگاهي اولان، ئوز زاويه‌سينده دفن ائديلدي.



[1] فارسجا قايناقلاردا يازيلير:«معاشرت او پسند خاطرش نيفتاد و نسخه‌ي اشعار او را نپذيرفت.» خارجي سيّاحلار، او جمله‌دن «شاردن»ده بو مسئله‌يه اشاره ائتميشدير.

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق, شیخ صفی الدین از دیدگاه دکتر محمدزاده صدیق,دکتر محمدزاده صدیق و قارا مجموعه, قارا مجموعه شیخ صفی در تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق,تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون شیخ صفی الدین, تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون قارا مجموعه شیخ صفی الدین اردبیلی,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 6 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : قارا مجموعه کیتابی, | بازدید : 801

در سال 1347 در تبريز هنگام تهيه‌ي مطلب براي هفته‌نامه‌ي مهد آزادي ويژه‌ي هنر و اجتماع[1] از كتاب مختصر آذربايجان ادبياتي تاريخي[2] اثر مرحوم حميد آراسلي، با نام «قارا مجموعه» آشنا شدم. بعدها در كتاب تراجم احوال و تذكره‌ها نيز به نام اين كتاب برخوردم[3] و پيوسته آرزوي كشف و مطالعه‌ي آن را داشتم.

در سال 1351 در تهران، هنگام تدوين كتاب مقالات تربيت[4] و نگارش شرح احوال و آثار مرحوم محمد علي تربيت، تأكيد آن مرحوم بر اهتمام به كشف كتاب قارا مجموعه مرا بر آن داشت كه به طور جدّي موضوع را دنبال كنم.

در سال‌هاي پيش از انقلاب، هر تركي پژوهي در مظان اتهام قرار داشت و من براي موجّه جلوه دادن پژوهش در نسخ خطي كتابخانه‌هاي تهران، موضوع پايان‌نامه‌ي خود را در مقطع فوق ليسانس رشته‌ي كتابداري دانشگاه تهران، كتابشناسي نسخ خطي دوره‌ي صفويه انتخاب كردم. اما اين تلاش نيز به جايي نرسيد[5] و قارا مجموعه يافت نشد. تا آنكه پس از انقلاب، در سال 1358 توانستم به تركيه سفر كنم و مشغول تحصيل و تحقيق در دانشگاه استانبول شدم.

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق, شیخ صفی الدین از دیدگاه دکتر محمدزاده صدیق,دکتر محمدزاده صدیق و قارا مجموعه, قارا مجموعه شیخ صفی در تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق,تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون شیخ صفی الدین, تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون قارا مجموعه شیخ صفی الدین اردبیلی,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 6 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : قارا مجموعه کیتابی, | بازدید : 871

در دوره‌ي صفويه، به مجموعه كلمات قصار، نصايح، اندرزها، تحقيق‌ها و ارشادات برجاي مانده از شيخ صفي الدين اردبيلي، قارا مجموعه اطلاق مي‌شده است. محمد بن محمد دارابي شيرازي در تذكره لطايف الخيال مي‌گويد:«اين اثر را سلاطين صفوي بسيار گرامي مي‌داشتند و در خزائن كتب خود حفظ مي‌كردند».[1]

غريبي منتشا اوغلو نيز در برگ شماره 105 از نسخه‌ي خطي منحصر به فرد آثارش، قارا مجموعه را تحرير شيخ صدرالدين و تقرير شيخ صفي الدين مي‌شناسد و ادعا مي‌كند كه بسياري از مطالب آن را شيخ صفي در رؤيا به وي تلقين كرده است.[2]

شاردن تأكيد مي‌كند كه شاهان صفوي هنگام عزم سفر، به قارا مجموعه مراجعه مي‌كردند و به ذكر مناقب شيخ صفي از آن مي‌پرداختند و نصايح وي را مي‌خواندند.[3] مينورسكي هم آن را سير الصّفيه خوانده است و معتقد است كه قارا مجموعه حاوي كتاب سير و مناقب شيخ صفي الدين بوده است.[4]

نسخه‌هاي خطي پراكنده‌اي كه اكنون در دست غلات شيعه و برخي فرق صوفيه در ايران و تركيه و عراق، تحت نام‌هايي مانند: البويوروق، قيلاووز الصّفي، كلمات شيخ صفي، مناقب شيخ صفي، سير الصّفي و جز آن دست به دست مي‌گردد، اجزاء پراكنده‌ي اين كتاب عظيم و گرانقدر هستند كه نگارنده، سعي كرده‌ام بخشي از آن‌ها را با حدس و ظن قريب به يقين در يك مجلّد فراهم آورم و تحت نام قارا مجموعه[5] منتشر سازم و اعتقاد دارم كه با تجسس و تحقيق بيشتر در متون صوفيانه بازمانده از دوره‌ي صفويه و نسخ خطي رسالات موجود در ميان فرقه‌هاي منسوب به شيخ صفي، مي‌توانيم متن متقن تر اين مجموعه‌ي عزيز را بازسازي كنيم. كشف و بازسازي كامل قارا مجموعه نياز به چالش‌هاي علمي نسل كنوني و آينده دارد و بسيج علمي گسترده‌اي مي‌طلبد تا زواياي تاريك تقريرنگاري‌هاي احفاد شيخ صفي بر ما روشن گردد.

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق, شیخ صفی الدین از دیدگاه دکتر محمدزاده صدیق,دکتر محمدزاده صدیق و قارا مجموعه, قارا مجموعه شیخ صفی در تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق,تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون شیخ صفی الدین, تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون قارا مجموعه شیخ صفی الدین اردبیلی,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 6 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : | بازدید : 647

تصوّف زؤهد و تقوانين اؤزو دور

بو سولطان شيخ صفي نين حق سؤزو دور

کي:«سؤنمز شمعي دير حقّين، تصوف     

قبول شرع دير، ترک تکلّف

بيناي شرع، مؤحکم بير بينا دير

حقيقتده اونو ياپان خدا دير

قوپارسا کيمسه بير داش اول بينادان

ايکي عالمده قورتولماز عينادان»

«تصوّف دور»، دئميش اول شاه اکرم

«طريقتده حقين دورماغي مؤحکم

تصوّف اهلي، اهلي دير خدانين


کي خاصه قوللاري دير خاندانين»

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق, شیخ صفی الدین از دیدگاه دکتر محمدزاده صدیق,دکتر محمدزاده صدیق و قارا مجموعه, قارا مجموعه شیخ صفی در تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق,تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون شیخ صفی الدین, تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون قارا مجموعه شیخ صفی الدین اردبیلی,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 6 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
صفحه قبل 1 2 صفحه بعد