تبلیغات اینترنتیclose
کلمات و تحقیقات - قارا مجموعه، گردآوری دکتر حسین محمدزاده صدیق - ایکینجی بؤلوم
شیخ صفی الدین اردبیلی در پژوهشهای دکترحسین محمدزاده صدیق
شرح احوال، افکار و آثار شیخ صفی الدین اردبیلی بر اساس تحقیقات استاد دکتر حسین محمدزاده صدیق
موضوع : کلمات و تحقیقات, | بازدید : 567

پس اول سببدن بويوردو کي « وَ أَنَّ هَذَا صرَاطِى مُستَقِيماً فَاتَّبِعُوهُ». يعني اول چکديگيم دوغرو يول‌دور. اونا متابعت ائدين کي «وَ لا تَتَّبِعُوا السبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَن سبِيلِهِ». يعني اول سونرا چکديگيم خطلر، شيطان يوللاري دير. اونا متابعت ائت[مه]مک.

پس بو محلده حضرت شيخ صفي الدين - قدس سره العزيز- انشاء ائديب بو بئيتي بويوردو کي:

بئيت:

 از در دروازه لا تا به دارالملک شاه،         

صد هزار و هفصد و هفتاد راه و رهزن است.

 

بو بئيتين معنيسي بو دور کي: تحقيق بونو نظر عقل ايله ممکن دگيل[1] دير، آمما ظاهر معنيسي بو دور کي لا دروازه‌سي قاپي‌سيندان[2] شاهين ملکي ائوينه دکين[3]، يوز مين داخي يئددي يوز يئتميش يول وار دير و هر يولدا بير حرامي وار دير، آمما اول کي لا دروازه‌سي قاپي‌سيندان شاهين ملکي ائوينه دکين دئديگي، بو اولا کي مثلا طاليب، کلمه‌ي توحيدي دئمگه باشلادي کي مرکّب دير نفي ايله و اثباتدان، لا دروازه‌سي دئديگي نفي ما سوي الله اولا.

شاه دئديگيندن مراد، باري تعالي اولا و شاهين ملکي دئديگي اثبات اولا. محصّل بو اولا کي: نفي‌دن اثباتا وارينجا، يوز مين داخي يئددي يوز يئتميش يول دير و نه قده ر کي ساليک يولدا دير، خوفدا ـ خطرده دير تا مقصود وصاله يئتينجه. آمما چون کي ساليک قدميني حرم وصالدا کي قويدو و«وَ أَنَّ إِلى رَبِّك الْمُنتهَى»[4] اولدو. يعني امين اولدو، جميع خوف و خطردن. «و من دخل كان امنا»[5]. و اول يوللار کي اوندا شيطان اولوردو، اول يوللاردان خلاص بولدو و زمره «أَلا إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يحْزَنُونَ» اولدو. آمما خوف و خطر کي اونلارين کؤنوللريندن گئدر، دونيانين و دونيادا نه وار ايسه اونون و آخرتين خوف و خطري دير، آمما حق تعالانين خوف و خشيتي اونون کؤنلونده داخي زياده اولار و نه قده‌رکي طاليبه معرفت زياده اولا، حضرت حق تعالانين خوف و خشيتي داخي زياده اولار. شؤيله[6] کي حضرت رسول بويورموشدور:«اني لا علمهم بالله و اشدّهم له خشيه». و بو حديث حضرت رسول صلعم کندينين[7] خوف و خشيتين زياده ائتديگين بيلديرير. اگر حضرت حق تعالادان خوف اولماسا، اول کيمسه زيانکار اولار. نعوذ بالله.« فَلا يَأْمَنُ مَكرَ اللَّهِ إِلا الْقَوْمُ الْخَسِرُونَ»[8].

 

[سوال 2]:

سوال ائتديلر حضرت شيخ صفي الدين - قدس سره العزيز- اوشبو آيتدن کي:«فَمَن كانَ يَرْجُوا لِقَاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلاً صالِحاً »[9]. بو آيتين معنيسي بو دور کي: هر کيمسه کي حضرت حق تعالانين ديدارين طلب ائدير عمل صالح ايشله‌سين. اول عمل صالح کي حضرت حق تعالانين گؤرمه‌گينه سبب دير، اول نئجه عمل دير؟ دئديلر.

جاوابلاريندا حضرت شيخ - قدس سره- بويوردو کي: عمل صالح ايکي نوع دور. بيريسي ظاهر صوري دير و بيريسي باطن معنوي دير و عمل ظاهري، اول دور کي فريضه‌لري و سنّت لري يئرينه گتيره‌سن و اوندان سونرا الله‌ين قوللاريندان کيمسه اينجيتمه‌يه سن و سندن بير فعل صادر اولماسا کي خلاييقين نفسينه اوندان زيان گله و اوندان دنيايا زيان ائدر و بو عمل صالح صوري دير.

آمما صلاحيت باطن معنوي اول دور کي: قلبيني، نفسين فساديندان صلاحا گتيره و شول حجاب کي ساليکي مطلوبا وصل اولماقدان منع ائدر، اول نفس دير و چون ساليک نفس حجابيني اورتادان گؤتوره، کؤنول آيناسين پاک ائده. لاجرم حضرت حق سبحانه و تعالانين ديدارين مشاهده ائتمه‌گه اوميدوار اولا.

بئيت:

اگر شبها شبستان وصالت جان حجاب آيد   

بجانت کين حجاب جان ز پيش خويش بردارم[10]

 

بو بئيتين معنيسي بو دور کي: اگر سنين وصالين گئجه‌لرينده، جان، حجاب اولورسا، سنين جانين حقّي ايچون بو جان حجابيني اورتادان گؤتوره‌رم.

بئيت:

وصالين گئجه‌سينده گرحجاب اولورسا بو جانيم 

حياتين حقي ايچون[من]کئچرم جان حجابيندان[11]

 

[سوال 3]:

سوال ائتديلر اوشبو آيتدن حضرت شيخ صفي الدين - قدس سره العزيز- کي: «وَ إِن تُبْدُوا مَا فى أَنفُسِكمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُم بِهِ اللَّه»[12] و شول حديثدن کي صحيح روايت اولونور حضرت رسولدان- صلي الله عليه و اله و سلم -:«ان الله تجاوز عن امتي ما وسوسه صدورها ما لم تعمل به او نتكلم». آيت معنيسي بو دور کي نفسدن هر نسته کي ظهوره گلير، گرک آشکار اولسون و گرکسه گيزلي، حضرت حق تعالي اونو حساب ائدر. و حديثدن معلوم اولان اول دور کي هر نسته کي نفسده اولا و داخي عمله گتيرمه‌يه يعني اظهار ائتمه‌يه، حق تعالي اوندان کئچر. پس بو ايکي نصّين اورتاسيندا مخالفت بولوندو. دئديلر.

حضرت شيخ صفي الدين - قدس سره العزيز- دئدي کي: خلاييق ايکي نوع دور: بيريسي ابرارلار و بيريسي مقرّبلر دير. اگر ابرارلار کؤنول‌لريندن کئچيرسه‌لر، آمما قولا[13] و فعله گتيرمه‌سه‌لر و ظاهر شرعي رعايت ائتسه‌لر، حق تعالي اونو اونلاردان حساب ائتمه‌يه و حديثدن مراد اونلارين حاققيندا[14] دير کي«ان الله تجاوز عن امتي»تا آخر.

آمما مقرّبلر کي حضرت حق تعالادان غيري نسته کؤنوللرينه گتيرسه‌لر کي «ما سوي الله» دير، عذاب بعد ايله معذّب اولارلار، زيرا کي مقرّبلر حق تعالادان معرفتين تحصيل و حاصيل ائتميشلردير. يعني حضرت حقدن ايراق اولماق عذابي ايله، معذّب اولارلار کيم «يُحاسِبْكُم بِهِ الله» اونلارين حاققيندا دير و مقرّبلره حقّدن ايراق اولماق، قاتي[15] عذاب دير.

گتيرسه کؤنلونه غيري مقرّب      

عذاب بعد ايله اولار معذّب

 

[سوال 4]:

سوال: حضرت شيخه سوال ائتديلر اوشبو آيتدن کي:«يَااَيَّتهَا النَّفْس الْمُطمَئنَّةُ ارْجِعِى إِلى رَبِّكِ رَاضِيَةً مَّرْضِيَّةً فَادْخُلى فى عِبَدِى وَ ادْخُلى جَنَّتى»[16]. اول جنّت کي حضرت حق تعالايا مضاف اولموشدور، اول نه جنّت دير؟دئديلر.

جاواب: حضرت شيخ صفي الدين - قدس سره- بويوردو کي: نفس مطمئنه‌نين ايکي صفتي وار دير: بيري‌سينه صفت راضيه دئيرلر و بيري      سينه صفت مرضيه دئيرلر و جنّت داخي ايکي نوع‌ دور: جنت خاص دير و جنت[عام] دير. و جنت عام اول دور کي اوندا يئمک و ايچمک و شهوت وار اولا. اول عام قوللار ايچون دور کي اونا مستحق اولموشلار دير. آمما جنت خاص اول دور کي حضرت حق تعالانين ذاتينا منصوب دور و «اُدْخُلي جَنَّتي» دئديگي اول دور. اول، خاص قوللار ايچون دور. يعني اول، لقاء دير و مشاهيده دير. اوندا يئمک و ايچمک اولماز.



[1] متينده: دگول.

[2] متينده: قاپو. اصلينده قاپاماق(= باغلاماق، اؤرتمك) مصدريندن. همين كؤكدن: قاپاق، قاپقا(= دروازا)، قاپود(كاپود)، قاپالي(باغلي).

[3] دک: تا، فاصيله اکي ؛ تهرانا دک = تهراناجاق ؛ ا.ت.د: تک ؛ بو اک، ديبي و سونو گؤسته‌رير و چوخ گئنيشلي معناسي وار. بو اک «ته» صورتينده ساده‌له‌نيب و فارس ديلينه گئديب. قويوتکي = تک چاه = ته چاه.

[4] هاميسينين سونو تانري دير. (نجم/ 42)

[5] كيمسه ايچره گيره، امين اولا / ؟

[6] شؤيله: چ.ت.د : بؤيله و بئله.

[7] کند: اؤز، کندي = اؤزو، کنديم = اؤزوم، کنديسيني = اؤزونو. استانبولجا ايندي‌ده ايشله نير.

[8] تانرينين مجازاتيندان اوتوزانلار! باشقاسي امين قالمايير(اعراف/ 99)

[9] کيمسه تانرينين گؤروشونه اومودو اولارسا، ده   يرلي و ياخشيراق ايشلر ياپسين. (کهف/ 110)

.[10] متينده بئله دير: شبها اگر ... . آمما شعرين وزني بئله ليكله دوز دگيل.

[11]. قاباقکي بئيتين منظوم ترجمه سي. «من» بورايا آرتيريلماسي، شعرين وزني دوزلمك ايچون دور.

.[12] تانري سيزي کؤنلوزده کي تک محاسبه ائده جک. گيزلين ايسه ياخود آيدين ايسه. (بقره/ 284)

.[13] عربجه قول(سؤز) و تورکجه قول(بنده) بو متينده چوخ ايشله نيب. اونلارين فرقين جمله‌دن بيله‌ريك. بورادا عربجه منظور دور.

.[14] تورک ديلينده «ق، خ، غ» حرفلري، قالين ساييلير. اونونلا اينجه سسلي لر گلنمز. مثلا دئيه‌نمه‌ريک: قلدي (قالدي)، اخدي (آخدي). بئله ليکله چوخلو گيريش کلمه‌لرده، تورک قايداسينا گيرير. مثلا: خالق (خلق)، حاخ (حق)، واخت (وقت). 

.[15] قاتي: آغير، غليظ.

.[16] هايدي! آي مطمئينه نفس! قاييت تانري‌يا ساري...(فجر/ 27 - 30)

صفحه قبل صفحه بعد
نظر شما
نام : *
پست الکترونیک :
وب سایت/بلاگ :
*
:) :( ;) :D
;)) :X :? :P
:* =(( :O @};-
:B /:) =D> :S
کد امنیتی : *

برچسب ها : شناختنامه,شیخ,صفی,الدین,اردبیلی,بر اساس,پژوهشهای,دکتر,حسین,محمدزاده,صدیق,دوزگون,تحقیقات,دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون,پیرامون شیخ صفی الدین اردبیلی,شناختنامه شیخ صفی الدین اردبیلی,قارا مجموعه شیخ صفی الدین,قارا,مجموعه,صفوة,الصفا,کلمات و تحقیقات,
ارسال در تاريخ دوشنبه 24 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی