تبلیغات اینترنتیclose
شیخ صفی الدین اردبیلی در پژوهشهای دکترحسین محمدزاده صدیق
شیخ صفی الدین اردبیلی در پژوهشهای دکترحسین محمدزاده صدیق
شرح احوال، افکار و آثار شیخ صفی الدین اردبیلی بر اساس تحقیقات استاد دکتر حسین محمدزاده صدیق
موضوع : مزکی النفوس رساله‌سی, | بازدید : 553

1- 4- 7. حكايت

شيخ منصور عمّار دئرلر، بير شيخ، عزيز كيشي وار ايدي، - رحمة الله عليه-. بير گون، بصره شهرينده گئديردي. يول، سلطانين قاپي‌سي اؤنونه اوغرادي. گؤردو كيم بو بؤيوك قاپي‌نين اؤنونده، نئچه ايتلر [و] قوللار توتموش دورورلار. بو قاپي‌دان ايچري شيخ نظر ائتدي. گؤردو كيم بو قاپي‌دان ايچري بير مئيدان، اول مئيداندا بير آلتين چادر قورولموش و بو چادرين ايچينده بير آلتين تخت. بو آلتين تختين أوستونده، بير سلطان اوتوردور. دورلو- دورلو مرصّع دونلار گئيميش، و چئوره يانينا نئچه بيگلر اوتورموشلار.

و نئچه بيگلر داهي آياغ[1] اينان[2] دورورلار،‌ شرب ائديرلر.

شيخ منصور عمار در حال ايچري يورودو. واردي،‌اول تختين يانيندا عصاسينا داياندي، دوردو. بير آزدان تماشا ائيله‌دي. شيخين نورو بونلارين اوزه‌رينه غلبه ائيله‌دي. صحبتلريني سونادي. بونلار، داهي بو فيقدن اوساني وئرديلر[3]. پادشاه آيدير:«صحبتي داغيدين!» بو بيگلر، هپ داغيلديلار، گئتديلر. سلطان يالنيز قالدي.

سلطان ايچري چاغيردي. آيدير:«هي نشوانه!» دئير. بير آزدان، بير خاتون ايچريدن چيخا گلدي.[4] باشيندا آلتين تاج، اگنينده آلتين حرير گئير. ساغينجا، سولونجا،‌آردينجا، اؤنونجه، كند‍]ي] ميثلي جاريه‌لر [گلدي].

چون بو سلطان بو خاتونو گؤردو،‌ تئز تختدن ائتدي، بو خاتونا هامي قارشي واردي. الينه ياپيشدي،‌تخته چيخاردي. جاريه‌لر صف باغلاديلار. قارشي دوردولار. شيخ باخدي بونلاري گؤردو. كندي [كندي‌سينه] آيدير:

«هي! شيمدي نصيحتين واختيدير!»

عصاسيني تختين تقتا[5]سينا قاخادي[6] و بير كرت چيغيردي:

«هي غافيللر! بو دونيانين يالانچي بيگليك جيگينه و يالانچي خاتونلوغينا آلدانميش، مغرور اولموش، باقي‌يي فاني‌يه دگيشميش و باقي پادشاهي اونوتموش بيچاره‌لر!» دئدي.

باخديلار، گؤردولر، بير پير، عصايا دايانميش دورور.

سلطان آيدير:«نه قوجاسان؟ نه‌ره‌دن گيردين؟ شو ديشاردا قاپيچيلار سني گؤرمه‌ديلرمي؟»

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق, قارا مجموعه دکتر حسین محمدزاده صدیق, شیخ صفی الدین اردبیلی از دیدگاه حسین محمدزاده صدیق,شیخ صفی الدینین یول اهلینه قیلاووز رساله‌سی,
ارسال در تاريخ شنبه 8 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : مزکی النفوس رساله‌سی, | بازدید : 518

1- 7. مزكّي النّفوس رساله‌سي حاققيندا

بو اثرين تدوين ائديلمه‌سي اشرف اوغلو عبدالله رومي يه منسوبدور. او، 870- نجي ايلده وفات ائتميشدير. نشر ائتديگيميزين متن قونيه كتابخاناسيندا ساخلانيلان 5452 ساييلي اليازمانين، فاخر ايز طرفيندن نشر ائديلن بؤلوملريندن آلينميشدير.

بو اثرده، باشقا اثرلر كيمي قارا مجموعه‌لره داخيل ائتمه ايچون يازيلميشدير.

اثره طريقت فرماني آدي‌دا وئريلير. اثر، طاليبلر و مريدلر ايچون شيخ صفي الدين اردبيلي‌نين ديليندن يازيلميشدير.

اثرين بير يئرينده شيخ صفي‌نين، مولوي رومي ‌نين مثنويسينه يازديغي شرحدن سؤز گئدير و همين كيتابدان بير حصّه نقل اولونور. شيخ صفي‌نين توركجه يازديغي شرح المثنوي كيتابي حله تاپيلماميشدير. ، بورادا ذكر اولونان حصّه، بو باخيمدان اهميت داشيير.

بير باشقا يئرده «تحقيق شيخ صفي» عنوانلي بير حصّه گلير. بو حصّه‌ده ظاهيراً بعضي قايناقلاردا آدي چكيلن شيخ صفي‌نين «تحقيقات» كيتابيندان آلينميشدير.

قارا مجموعه‌لرده تحقيق بؤلوملري يئنه‌ده واردير و بو مسأله‌نين داهادا دريندن اينجه‌لنمه‌سينه احتياج دويولور. رساله بئله باشلايير:

«اي عزيز! بو طريقت فرماني شيخ صفي حضرتلري – قدّس سرّه العزيز- ين سؤزلريدير. بو، طريقت عروس، مزكّي النّفوس آدلانير و اونو اوخو، بيلگيل شيخ حضرتلري نه بويورموشدور.»

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق, قارا مجموعه دکتر حسین محمدزاده صدیق, شیخ صفی الدین اردبیلی از دیدگاه حسین محمدزاده صدیق,شیخ صفی الدینین یول اهلینه قیلاووز رساله‌سی,
ارسال در تاريخ شنبه 8 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : یول اهلینه قیلاووز رساله‌سی, | بازدید : 514

بو اثرين‌ده ترتيب ائدني معلوم دگيلدير. اثر، البويوروق رساله‌سي كيمي سلطان شيخ صفي الدين اردبيلي‌نين ديليندن يازيلميشدير. چوخ گومان كه يول اهلينه قيلاووز رساله‌سيني، بلكه شيخ صفي اؤزو يازميشدير. اثري يوخاريدا وصف ائتديگيميز البويوروق كيتابي‌نين ضميمه‌سيندن آلديق.

1- 6. خليفه نين تعريفي

پس ايندي يول اهلي نين حالي بودور كه بيلديسن و ائشيتديسن. بير كيشي بو طريق ايچينده اولماسا، يول اهلي دئمك اولماز. سؤيله معلوم اولماسا دينله:[طريقت] قاپي سي اولدو گوشاد. كيم مورادي اولان ايرسين مورادا. اگر بو سؤزده ن عيبرت آلدينسا، تمام اولدو نصيحت بورادا.

بوندان سونرا خليفه نين شرطيني و خاصيتيني و معناسيني بيلديرير. شيخ صفي الدين حضرتلرينين بويوردوغودور: «ايندي معلوم اولسون كيم بو جهاندا اول خليفه آدم صفي الله - عليه السلام- دير. اونون حققينده جناب حق حضرتلري بويورموشدور:«وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلاَئِكَةِ إِنِّي جَاعِلٌ فِي الأَرْضِ خَلِيفَةً».[1] جناب حق حضرتلري ملائكه لره بيلديردي كيم آدم صفي الله يئر اوزونون خليفه سيدير.

بؤيله اولونجا اول خليفه آدم دير. ايكينجي خليفه خاتم دير. داهي آدم دن خاتمه گلينمه يه قده ر، يئددي مين ايل كئچدي. يوز ايگيرمي دؤرد مين پيغمبرلر و اوچ يوز اون اوچ مرسل لر گلديلر. آرالاريندان بير نئچه سي خليفه ليك ائتديلر. اول جمله دن: داوود[2] خليفة الله، سليمان[3] نبي الله، خضر،[4] يوسف[5] و هم اسكندر[6] ذوالقرنين كيمي كيمسه لر خليفه ليك ائديب مغربدن مشرقه دونيايا گلديلر و هم گئتديلر. تا كيم آخرالزمان پيغمبر خاتم الانبياء محمد المصطفي صلي‌الله وآله و سلم دونيايا گلدي. هپسيني مسخر ائيله دي.

جناب حق حضرتلري اونا «حبيبيم و رسولوم» دئدي. ايگيرمي اوچ ايل عالمي دين اسلاما دعوت ائيله دي. اوتوز اوچ صحابه جمع ائيله دي. عاقيبت اولدوغو دونيادان گئتدي. حضرت حقه واصيل اولدو. اونون يئرينه هر كيم قائم مقام اولسا، خليفه دير».

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق, قارا مجموعه دکتر حسین محمدزاده صدیق, شیخ صفی الدین اردبیلی از دیدگاه حسین محمدزاده صدیق,شیخ صفی الدینین یول اهلینه قیلاووز رساله‌سی,
ارسال در تاريخ شنبه 8 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : البویوروق رساله‌سی, | بازدید : 630

29- 5. سئوگي نيشاني

شيخ صدرالدين آييتدي: «اوليايا بحق، نئجه محبت ائتمك گركدير؟».

شيخ صفي الدين حضرتلري بويورور: « هاچان بير طاليب «اوليايي سئوه رم» دئسه طاليبلر اوندان نيشان ايسته يرلر. زيرا كيم دعويه معنا، عاشيقه نيشان گركدير.

اوْل طاليب اقرارين آري اولوب قيلديغي دعوي نين معناسين وئريرسه و نيشانين گؤستريرسه، خوش قبول ائده لر. اگر دعواسيندا عاجيز اولوب نيشان گؤسترمزسه، اونو طرد ائده لر. قيرخ گون ايچلرينه قويمايالار. اگر قويارلارسا كنديلري ده موردار اولورلار. اولياء دوشماني اولوب آخرته ايمانسيز گئدرلر».

شعر من شيخ صفي - عليه الرحمه- :

عشـق يولوندا او اولور پهـلوان،

گؤستره معشوق ائويندن نيشـان.

سئوه رم دئمكله آساندير برهان!

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین,دکتر حسین محمدزاده صدیق و شیخ صفی الدین,دکتر صدیق و قارا مجموعه,حسین محمدزاده صدیق و شیخ صفی الدین اردبیلی,شیخ صفی الدینین البویوروق رساله‌سی,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 6 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : البویوروق رساله‌سی, | بازدید : 580

19- 5. آلتي قوول

شيخ صدرالدين حضرتلري سئوال ائتدي: «يا شيخ! اوليانين اول آلتي قوولو نه دير؟ بويورونوز، اونو داهي بيله ليم، قادر اولدوغوموزجا موجبينجه عمل ائده ليم».

شيخ صفي حضرتلري بويوردولاركيم: «اول آلتي قوولون بيرينجي‌سي نماز نيازدير. ايكينجي‌سي بودوركيم مجاهيده دير. طاليب بيرـ بيرينه چوخ وارماق گرك. اوچونجوسو طاليب اولان كيشي عوام ناسدان منقطع اولوب كسيلمكدير و عوام لوقمه سين يئمه مكدير و كندي داهي عوامه لوقمه سين يئديرمه مكدير. دؤردونجوسوطاليب اولان كيشي‌نين تقواسي تميز اولماق گرك. بئشينجي دائماً پاك طهارتلي اولماق گرك. هر حال اوزه رينه قارشي دوشمك جائز دگيلدير».

دينله نفسين جانلي دير،

دوتميانلار قانلي دير.

ختــائي! حذر ائيله،

بو يول نه دير؟يانلي دير.

داهي اوليانين آلتينجي قوولو اولدوركيم دائماً ذكر ايلاهي ديلينده ويرد ائيليه. اول ذكرين نوري قلبينه دوشه. ليلاً و نهاراً، سرّاً و جهراً. توحيد ائيليه. گئجه و گوندوز گيزلي و آشيكارا توحيد كلمه سين سؤيليه و هم نفس امّاره نين كؤكونو قازا و كندوسونو تقوايا ايرگوره.[1] اول كيمسنه راه تقوايا كؤنول باغلاييب جلا وئره. هاچان بير طاليب بو آلتي قوولو يئرينه گتيرسه، اوليا ايله اون ايكي قوولو يئرينه گتيرميش گيبي اولور.

اما اوْل اون ايكي قوولون آلتيسي كيم اوليانيندير، بيانا گلمز. ديل ايله شرح اولماز. اول مقام حالدير، قال دگيلدير. و داهي طاليب اولدوركيم گوندوزو كثرتده اولورسا، گئجه سي وحدتده اولا. زيرا كيم گئجه اوليا بازاري، گوندوز خلق بازاري دير.

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین,دکتر حسین محمدزاده صدیق و شیخ صفی الدین,دکتر صدیق و قارا مجموعه,حسین محمدزاده صدیق و شیخ صفی الدین اردبیلی,شیخ صفی الدینین البویوروق رساله‌سی,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 6 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : البویوروق رساله‌سی, | بازدید : 603

12- 5. صدق و اعتقاد

طاليب گرك بير ايش ايشله يينجك فكر ائيليه.اگرخير ايشليه،شرّي ترك ائيليه.اما بيركيشي ظاهير و باطينده شيخين اشارتينه منتظر اولا و صفا نظرينه مظهر دوشه.

هاچان بير كيشي طاليب حق اولا و داهي اوليا درگاهينا گله ال وئريب اتك دوتسا، ارادت ايله تسليم اولا. اوليايا اقرار وئريب ايمان گتيرسه،[1] بو دونيا خلقيندن كسيليب اوليا گروهوندان اولا.

اما بورادا ايماندان موراد، صدق و اعتقاد بيرله[2] اينانماقدير. بير كيشي نين اقراري صادق و اعتقادي دوروست اولماسا، اول كيشي نين ايماني اولماز. دين داهي ايماندير و ايمان ايكي قسم اوزه رينه دير: بيري تحقيقدير، ديگري تقليد دير. تحقيق اولدوركيم كؤنلو غلّ و غش دن مبرّا اولا و تقليد اولدوركيم كؤنلو دوپدولو وسوسه ي شيطان اولا.

و شيخ صفي بويورور[3]كي: «اوليا، منزلينده اوتورا. طاليبين كؤنلونه نظر ائده، لوح المحفوظه و لوح الانسانه اولا. يعني بير كيشي كيم يانينا گلدي، نور ولايت ايله اونون ياپديغي خطالاري بيله و گؤره و تربيه ائيليه و هانگي طاليبين كؤنلو پاك دگيلدير، آني يانيندا قويمويا، ردّ ائده».

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین,دکتر حسین محمدزاده صدیق و شیخ صفی الدین,دکتر صدیق و قارا مجموعه,حسین محمدزاده صدیق و شیخ صفی الدین اردبیلی,شیخ صفی الدینین البویوروق رساله‌سی,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 6 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : البویوروق رساله‌سی, | بازدید : 683

2- 5. كيتابين مقدمه‌سي

كتاب المناقب

(البويوروق)

و هو كتاب يحتوي علي حوار في آداب الطريقه بين الشيخ صدرالدين و بين قطب العارفين الشيخ صفي الدين بن اسحق الاردبيلي و يعد كتاب المناقب من كتب الشبك المقدسه و يعرف عندهم به «»البُرُخ» و «البويوروق» أي ما بتفضيل به.

بسم الله الرحمن الرحيم

هَذاكتاب البويوروق مناقب شريف قطب العارفين حضرت شيخ صفي قدس الله سرّه العزيز.الحمدلله الذي جعل مشاهد انبيائه قبله للعارفين و كعبه للطائفين و جعل التمسَّك بٍحَبلهم سَبَبا النجاة الي يومِ الدّين و الاعتصام بهم وسيله الارتقاء علي الدّرجات في علييّن الحمدلله ربِّ العالمين خَلَق السّموات العليم لا بَداية و لا نهاية لَه و افضل الصّلوات و أكمل التّحيات علي رسوله المختار الامين و آله و اولاده أجمعين و علي سائر الأنبياء و المرسلين برحمتك يا ارحم الراحمين

و امّا بعده، سرور كائنات و خلاصه الموجودات، اوْل شفيع امت و سرهنگ قيامت و اركان رسالت، بلبل گلستان، خواجة دنيا و آخرت، صدر صفوت و ماه قويّه وفا معلّي و مزكّي و مجتبي يعني محمّد المصطفي - صلي الله عليه و سلّم - حضرتلري چون كيم فنا داريندن بقا مولكونه عزم ائتمه لي اولدو، حديث شريف «المؤمنون لايموُتوُن بل ينَتَقلون مِنْ دار الفناء اِلي دار البَقاء»]ني[ حضرت رسول (ص) بويوردوكيم: «مؤمنلر اؤلمزلر. فنادان بقايا نقل ائديرلر. همان بير ائودن بير ائوه كؤچرگيبي دير».

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین,دکتر حسین محمدزاده صدیق و شیخ صفی الدین,دکتر صدیق و قارا مجموعه,حسین محمدزاده صدیق و شیخ صفی الدین اردبیلی,شیخ صفی الدینین البویوروق رساله‌سی,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 6 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : البویوروق رساله‌سی, | بازدید : 771

 

البويوروق رساله‌سي شيخ صفي الدين اردبيلي‌نين «طاليب» آدلانان مريدلري طرفيندن يازيلميشدير. بو رساله‌ عموميتله، شيخ صدرالدين ديليندن يازيلير. اثر 50 بؤلومده‌دير. هر بؤلومده شيخ صدرالدين، سلطان شيخ صفي الديندن بير سؤال ائدير و شيخ صفي او سؤاللارا جواب وئرير.

البويوروق مناقيبيني، احد حامد الصراف موصل اطرافيندا ياشايان قزلباشيه باج آلان توركلري آراسيندا تاپيب، عربجه چئويري و ايضاحاتلا نشر ائتميشدير.

البويوروق، قارا مجموعه‌نين اساس حصه‌سي كيمي «مناقب شريف قطب العارفين حضرت شيخ صفي - قدّس الله سرّه العزيز- » آدلانميشدير.

اثر، «امت خاص و مؤمن پاك اعتقاد اولان قارداشلارا» تعليم ائتمه ايچون قارا مجموعه‌لرينه داخيل ائديلميش بير زاويه درسليگي كيمي دگر  لنديريلير. اثر ساده نثر ايله يازيلميشدير جمله‌لر قيسا و گؤزل سجعلر ايله دولودور:

« . . . لؤلؤ جاندير، نه مرجاندير، هر بيري بير جاندير، محكم ساخلاييب، بو سؤزلري جان قولاقلارينا قويالار، انبيانين سرّين بيليب دويالار، اوليانين اركانينان اويالار. . .»

اثره شاه اسماعيل ختايي‌نين شعرلري‌ده شاهد ميثال كيمي داخيل ائديلميشدير. بو ايش، قارا مجموعه‌لرين عمومي حالي‌دير.

البويوروق متنيني تقديم ائتمكده، املانين چاغداشلاشديريلماسي مسأله‌سينده، سؤزلرين، اسكي تلفظ‌لرينه و يا خاص ولايت فورمالارينا ال وورماديق و يالنيز يازي قاعده‌لريني، معاصر اوخوجونون راحت اوخوماسي ايچون دگيشديك.

ميثال ايچون «يقارو» فورماسيني «يوخاري» و «بكا» فورماسيني «منه» و «قچن» فورماسيني «هاچان» يازديق. و هابئله اردبيل لهجه و شيوه‌سينده يازيلان «گتوره»، «يئدوره»، «اياغ» و «يوغدو» كيمي سؤزلرين دگيشمه‌سيني‌ده مقصده اويغون سايديق ولاكين نثر شيوه‌سي و اوسلوبونا ال وورمادان، لازم گلديكده بعضي سؤزلرين اتك يازيدا ايضاحيني وئرمگه چاليشديق.

متنه آرتيرديغيميز سؤزلري آرتا [ ] ايچينه آلديق.

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین,دکتر حسین محمدزاده صدیق و شیخ صفی الدین,دکتر صدیق و قارا مجموعه,حسین محمدزاده صدیق و شیخ صفی الدین اردبیلی,شیخ صفی الدینین البویوروق رساله‌سی,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 6 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی

شيخ صفي الدين اردبيلي‌يه منسوب اولان فارسجا شعرلر، بير چوخ صفي ديوانلاريندادا واردير. بير نئچه فارسجا غزل سلسلة النّسب صفويه كيتابيندا و اوچ روباعي دانشمندان آذربايجان اثرينده اونا منسوب ائديلميشدير. البته بو روباعيلردن بيريسيني، تذكره‌لر، صفي شيرازي‌يه[1] و باشقاسيني‌دا صفي رازي[2] منسوب ائديرلر.

بيز بورادا وئرديگيميز فارسجا شعرلري، اليميزده اولان مطبوع قايناقلاردان وئرديك و هر شعرين آلتيندادا آلديغيميز قايناغي ذكر ائتميشيك.

بيز، «شيخ صفي‌نين توركجه شعرلري» بحثينده دئديگيميز كيمي، تذكره‌لرده اللي نفره ياخين، صفويه دؤرونده «صفي» تخلّصو ايله توركجه و فارسجا شعر يازانلاردان آد آپاريلير.

توركجه شعرلرين شيخ صفي‌يه منسوب اولماسينا شك ائتمه‌سك كه ائتميريك، فارسجا شعرلرين مطلق اوندان اولماسيني اثبات ائتمه‌نين خاص تدقيقاتا احتياجي واردير. بونونلا بئله، بيز بورادا، اله گتيره بيلديگيميز فارسجا شعرلري ده قارا مجموعه‌يه سالديق.

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق, شیخ صفی الدین از دیدگاه دکتر محمدزاده صدیق,دکتر محمدزاده صدیق و قارا مجموعه, قارا مجموعه شیخ صفی در تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق,تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون شیخ صفی الدین, تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون قارا مجموعه شیخ صفی الدین اردبیلی,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 6 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : شيخ صفي‌يه منسوب گيلكجه شعر, | بازدید : 698

اؤن سؤزده قئيد ائتديگيمز كيمي، شيخ صفي الدين اسحاق، شيخ زاهد گيلاني‌نين قيزي «بي‌بي فاطمه» ايله ائولنميش و ايگيرمي ايلدن زياده شيخ زاهيدين اؤلومونه قده‌ر، گليك‌لر آراسيندا ياشاميشدير. اودور كه، شيخ صفي، گيلك ديليني‌ده ياخشي اؤيره‌نه بيلميشدير.

سلسلة النّسب صفويه[1] كيتابيندا، شيخ زاهد گيلاني‌نين نوه‌سي شيخ حسين، بير نئچه قوشا بئيت و بعضي فارسجا شعرلر شيخ صفي‌يه منسوب ائدير. البته بو شعرلرين شيخ صفي‌دن اولماسيندا شك‌ده واردير.[2]

بيز،‌ بو شعرلرين شيخ صفي‌يه منسوب اولماسيندا شك ائتميريك. او، هر بير تورك عاليمي و دوشونجه صاحيبي كيمي، اطرافيندا اولان بير چوخ ديللري و ياري ديللري اؤيرنميشدير. گيلكجه، تاليشجا، تاتجا ياري ديللري، فارسجا و عربجه ديللريني ياخشي بيليردي و بو ديللرده و يا ياري ديللرده بعضا دانيشماسي و يا بعضي شعر و قيسسا سؤزلر يازماسي‌دا شكّه شايان بير حادثه دگيلدير. مرحوم علي اكبر دهخدا دا فارسجا قايناقلارا اساسلاناراق يازير:«او ابياتي هم به زبان گيلاني سروده است.»[3]

«ايلك اؤنجه اونا منسوب توركجه اولمايان بئيتلره، سلسلة النّسب صفويه كيتابي‌نين مؤلفي فارسجا شرحلرده يازميشدير. شعرلري همين فارسجا شرحلر ايله برابر نشر ائديريك، شعرلر فارس ديللي‌لرين فولكلوريك شعر قاليبلاري اولان «فهلويات» آدلانديرديقلاري اون بير سيلابلي مصراعلاردا يازيلميشدير. بو قاليبلاردا باباطاهر عريان، فائز دشتستاني و شاطر عباس صبوحي ‌نين يازديقلاري قوشا بئيتلر، ان تانينميش شعرلر ساييلير.

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق, شیخ صفی الدین از دیدگاه دکتر محمدزاده صدیق,دکتر محمدزاده صدیق و قارا مجموعه, قارا مجموعه شیخ صفی در تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق,تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون شیخ صفی الدین, تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون قارا مجموعه شیخ صفی الدین اردبیلی,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 6 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : شیخ صفی الدین تورکجه شعرلری, | بازدید : 818

1- شيخ صفي‌نين توركجه شعرلرينده اؤزلليكلر

بير چوخ قايناقلاردا سلطان شيخ صفي الدين اردبيلي‌نين مكمل ديوانيندان خبر وئريلير. او، اؤز ديوانيندا «صفي» تخلص ائده‌رميش. ولاكين اليميزده اولان توركجه و فارسجا اليازمالار آراسيندا بير چوخ «صفي» تخلّصلو ديوانلارا و شعر مجموعه‌لرينه راست گليريك. سلطان شيخ صفي اردبيلي‌يه بير حؤرمت علامتي اولاراق، بير چوخ شاعير لر، «صفي» سؤزونو اؤز تخلّصلري كيمي سئچميشلر. او جمله‌دن «صفي قاراخان اوغلو صفي قولوبيگ»ي آد آپارماق اولار.

«صفي قولو» اؤزونو «شيخ صفي»نين قولو حساب ائديرميش. او، ايكينجي شاه عباس زامانيندا ياشاييرميش.

«تذكره‌ نصرآبادي» اونون حاققيندا يازير كه:

«. . . صفي قلي‌بيگ در فن سپاهيگري و اكثر كمالات از اقران در پيش بود . . . طبعش كمال لطف در ترتيب نظم دارد.»

صفي قولو بيگين توركجه و فارسجا ديوانلاري واردير. اونون شاه عباس مدحينده يازديغي «رائيه» قصيده‌سي‌ده معروفدور. بو قصيده‌نين مطلعي بئله‌دير:

مژده اي ميخواره‌لر، كيم گئتدي‌دي، گلدي بهار،

غنچه گلدي گلستان ايچره، يئنه بي‌اختيار. . .

 

باشقا صفي‌لرده واردير. او جمله‌دن: صفي اصفهاني، صفي چركسي، صفي بسني، صفي رازي، صفي يزدي، صفي صفوي، صفي قندهاري، صفي رشتي، صفي سبزواري، صفي نيشابوري و . . .

بونلارين چوخودا صفويه دؤورونده ياشايارميشلار. اودور كه سلطان شيخ صفي الدين اردبيلي‌نين ديواني و شعرلري بو «صفي»لرين شعرلري ايله قاريشميش بير حالا گلميشدير.

دونيا كيتابخانالاري و خصوصيله ايران كيتابخانالاريندا ساخلانيلان اليازمالار آراسيندا، بير نئچه «صفي» تخلّصلو شاعيرلرين ديوانلاري و شعرلري ساخلانيلير.

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق, شیخ صفی الدین از دیدگاه دکتر محمدزاده صدیق,دکتر محمدزاده صدیق و قارا مجموعه, قارا مجموعه شیخ صفی در تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق,تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون شیخ صفی الدین, تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون قارا مجموعه شیخ صفی الدین اردبیلی,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 6 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : قارا مجموعه کیتابی, | بازدید : 502

بيلينديگي كيمي توركجه‌ميز، سومر (Sümer)، گؤي تورك (Göy Türk) و اويغور (Uygur) الفبالاريندان سونرا، توركلرين اسلاميته بويون اگديكلري ايله علاقه‌دار، قرآني الفبا ايله يازيلميشدير. مسلمانلار همين الفبا ايله، توركجه‌ميزده بير دريا نظم و نثر اثرلري ياراتميشلار.

اسلام الفباسي‌نين توركجه‌ميزين تاريخ بويونجا، چئشيدلي اقليملرده، مختليف منيمسه‌مه‌لري اولموشدور، اودور كه بيزيم عصريميزه كيمي ثابت بير املا قايدالارينا گليب چاتماميشدير. ولاكين، هر دؤرده اؤزونه مخصوص قايدالاردان تبعيت ائتميشدير.

هيجري اوچونجو عصردن آلتينجي عصره قده‌ر، قرآني الفبا ايله يازيلان توركجه متنلريميز، اعرابلي و حركه‌لي اولموشدور. اليميزده اولان نهج الفراديس اثري و يونس امره‌نين ديواني اليازمالاريني ميثال كيمي گؤسترمك اولار.[1]

سونرا، سسلي حرفلري الفبا سيستمينه داخيل ائتمكله، حركه‌لي يازما ايشي قالديريلميشدير. خصوصيله صفوي دؤروندن اؤلكه‌ميزده توركجه متنلر گؤزل نستعليق خطي ايله و حركه‌سيز يازيلميشدير.

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق, شیخ صفی الدین از دیدگاه دکتر محمدزاده صدیق,دکتر محمدزاده صدیق و قارا مجموعه, قارا مجموعه شیخ صفی در تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق,تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون شیخ صفی الدین, تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون قارا مجموعه شیخ صفی الدین اردبیلی,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 6 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : قارا مجموعه کیتابی, | بازدید : 533

اسلاميت‌دن سونرا كي توركجه ادبيات تاريخيميزده دؤرد جوره نثر ايشه آپاريلميشدير:

1- 7- 1. آغير نثر: عموميتله عربجه و فارسجا تأثيري آلتيندا، آغير كلمه‌لر و عيباره‌لر، طنطنه‌لي جمله‌لر ايشله‌دن ‌اسكي منشي‌لر، بو نثره رغبت گؤسترميشلر. بعضي تذكره‌لر و منشآت مجموعه‌لري بو نثر ايله يازيلميشدير. بو نثري ياخشي باشا دوشمك ايچون هر أوچ ديلي، توركجه، فارسجا و عربجه‌ني اؤيرنمك لازمدير. ميثال ايچون ويسي‌نين،‌ درة التاج و منشآت كيتابلاري بو نثر نمونه‌لريندن ساييلير.

2- 7- 1. بزه‌كلي نثر: توركجه‌ميزين قانونلارينا اويماق ايسته‌ين ولاكين نثري ادبي بزكلر و سوسلر ايله بزه‌ين نثر يازانلاريميز، بو شيوه‌يه عمل ائتميشلر. اثرلرينده ادبي اوستادليقلاريني گؤسترمك ايچون، چوخلو سجع و تشبيه‌لر ايشه آپارميشلار. نهج الفراديس كيتابي بو شيوه‌دن بير نمونه‌دير.

3- 7- 1. اورتا نثر: بو يازي ديلي خلقين دانيشيق ديليندن بير آز فاصله آچان بير ديله چئوريلميشدير. آيه‌لر، حديثلر، عربجه و فارسجا عيباره‌لر و شعرلر ايله دولو اولان بو نثر هردن‌ده ساده نثره ياخينلاشير. حديقة السّعدا و بورادا تقديم ائتديگيميز صفوة الصّفا چئويريسي بئله بير نثر ايله يازيلميشدير.

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق, شیخ صفی الدین از دیدگاه دکتر محمدزاده صدیق,دکتر محمدزاده صدیق و قارا مجموعه, قارا مجموعه شیخ صفی در تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق,تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون شیخ صفی الدین, تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون قارا مجموعه شیخ صفی الدین اردبیلی,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 6 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
موضوع : قارا مجموعه کیتابی, | بازدید : 538

بشر تاريخينده، مسلمانلار قده‌ر باشقا امت و ملّتلر كيتاب يازماميشلار. مسلمانلار عموميتله توركجه، عربجه و فارسجا اولاراق، يوز مينلر علم، ادبيات و اينجه صنعت ساحه‌لرينده كيتابلار يادگار قويموشلار. بو كيتابلار اليازمالار شكلينده بيزيم اليميزه گليب چاتميشدير. ايندي دونيانين كيتابخانالاريندا، ايكي ميليون جيلده ياخين توركجه، عربجه و فارسجا اليازما ساخلانيلير كه اونلارين يالنيز اوچده بيري‌نين فهرستي يازيلميشدير و فهرستي يازيلان اليازمالارين ايسه يالنيز يوزده اونو چاپ اولونموشدور.

البته وئرديگيميز بو بيلگي هر أوچ ديلده يازيلان اثرلره عائددير. توركجه‌ميزه گلديكده، دوروم، داهادا آجيناجاقلي‌دير. ميثال ايچون اؤلكه‌ميز ايرانين كيتابخانالاريندا ساخلانيلان توركجه اليازمالارين يوزده دوخسان بئشي حله فهرست اولماميشدير. يالنيز مشهدده آستان قدس رضوي و قم شهرينده آيت الله نجفي مرعشي كيتابخانالاري، بعضي توركجه اليازمالاريني داغينيق حالدا فهرست ائتميشلر و تهرانين ملك كيتابخاناسي اليازمالار فهرستينده توركجه بؤلومو آيريلميشدير. تبريزين تربيت و ملي كيتابخانالاري و ها بئله تهرانين ملي، شهيد مطهري و اسلامي شورا مجليسي كيتابخانالاري‌نين فهرستلرينده ايسه داغينيق حالدا بعضي توركجه اليازمالارين توصيفلرينه قاباق گليريك.

بو توصيفلر ايسه هاميسي فارسجادير و بير چوخو مختصر و يانليش معلومات وئرير. و داها آجيناجاقلي بوراسي كه فهرست اولان بو يوزده بئش اليازمانين، اينديه كيمي هئچ بيريسي نشر ائديلمه‌ميشدير.

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق, شیخ صفی الدین از دیدگاه دکتر محمدزاده صدیق,دکتر محمدزاده صدیق و قارا مجموعه, قارا مجموعه شیخ صفی در تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق,تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون شیخ صفی الدین, تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون قارا مجموعه شیخ صفی الدین اردبیلی,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 6 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی

توركجه يازيلان قارا مجموعه‌دن باشقا، شيخ صفي‌نين بير نئچه توركجه و فارسجا و عربجه اثري‌ده اولموشدور. بو اثرلرين فهرستيني بئله سيرالاماق اولار:

مثنوي شرحي (توركجه): بو اثردن بير نسخه نجف‌ده اميرالمؤمنين كيتابخاناسيندا 1099 ساي آلتيندا ساخلانيلير.

فنا (فارسجا): بو اثردن بير نسخه تهران دانشگاهي مركز كيتابخانه‌سيندا 4/4209 ساي آلتيندا ساخلانيلير.

صلةالفقيه (عربجه). بو اثردن حله‌ليك هئچ بير نسخه معلوموموز دگيلدير.

تحقيقات (توركجه): بو اثرين بعضي حصّه‌لري قارا مجموعه‌لره داخيل ائديلميشدير.

تحقيقات (فارسجا): بو اثرين چوخ بؤلوملري «صفوة الصّفا» كيتابينا داخيل ائديلميشدير.[1]



[1] بو اثرلرين فهرستي ايچون باخ. احمد منزوي،‌ فهرست نسخه‌هاي خطي، ج 2، ص 1799.

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق, شیخ صفی الدین از دیدگاه دکتر محمدزاده صدیق,دکتر محمدزاده صدیق و قارا مجموعه, قارا مجموعه شیخ صفی در تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق,تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون شیخ صفی الدین, تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون قارا مجموعه شیخ صفی الدین اردبیلی,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 6 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی