تبلیغات اینترنتیclose
شیخ صفی الدین اردبیلی کیمدیر؟
شیخ صفی الدین اردبیلی در پژوهشهای دکترحسین محمدزاده صدیق
شرح احوال، افکار و آثار شیخ صفی الدین اردبیلی بر اساس تحقیقات استاد دکتر حسین محمدزاده صدیق

توركجه يازيلان قارا مجموعه‌دن باشقا، شيخ صفي‌نين بير نئچه توركجه و فارسجا و عربجه اثري‌ده اولموشدور. بو اثرلرين فهرستيني بئله سيرالاماق اولار:

مثنوي شرحي (توركجه): بو اثردن بير نسخه نجف‌ده اميرالمؤمنين كيتابخاناسيندا 1099 ساي آلتيندا ساخلانيلير.

فنا (فارسجا): بو اثردن بير نسخه تهران دانشگاهي مركز كيتابخانه‌سيندا 4/4209 ساي آلتيندا ساخلانيلير.

صلةالفقيه (عربجه). بو اثردن حله‌ليك هئچ بير نسخه معلوموموز دگيلدير.

تحقيقات (توركجه): بو اثرين بعضي حصّه‌لري قارا مجموعه‌لره داخيل ائديلميشدير.

تحقيقات (فارسجا): بو اثرين چوخ بؤلوملري «صفوة الصّفا» كيتابينا داخيل ائديلميشدير.[1]



[1] بو اثرلرين فهرستي ايچون باخ. احمد منزوي،‌ فهرست نسخه‌هاي خطي، ج 2، ص 1799.

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق, شیخ صفی الدین از دیدگاه دکتر محمدزاده صدیق,دکتر محمدزاده صدیق و قارا مجموعه, قارا مجموعه شیخ صفی در تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق,تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون شیخ صفی الدین, تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون قارا مجموعه شیخ صفی الدین اردبیلی,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 6 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی

 

اردبيل سؤزونون كؤكو «اردؤول» اولماليدير. اسكي قايناقلاردادا «اردويل» يازيلير[1] بو سؤز ايكي حصّه‌دن عيبارتدير: ا. ار (-ar): ايگيد،‌جوانمرد، پهلوان، قهرمان،‌ سرباز و سردار معناسيندا. نئجه كه آذر (= آذ+ ار) كلمه‌سينده و ها بئله اراز (ار+ آز) يا ارس كلمه‌سينده‌ده،‌كلمه‌نين باشيندا و يا سونوندا ايشلنميشدير و آذربايجاندا ياشايان تورك عشيره‌لريندن اولان «آز» عشيره‌سي‌نين آدي ايله باغليدير.

«اردؤول» سؤزوده، «آذر» و «آراز» سؤزلري كيمي «ار» سؤزونون باشقا سؤزله بيرلشمه‌سي ايله حاصيل اولموشدور. كلمه‌نين ايكينجي حصه‌سي «دؤول» سؤزو ايسه، «دؤومك» dövmek مصدري‌نين متعدي فورماسي‌نين امر شكلي اولماليدير. 

اردبيل، اسلاميّتدن قاباق، آذربايجان تورپاغي‌نين ان بؤيوك و مهم شهري ساييليردي و خزر ( و يا آذر kaz (AZ)+er) توركلري‌نين پايتختي حساب اولونوردو. شيخ صفي بو شهرده،‌ يوز مين‌دن آرتيق عارف و عاليم تربيت ائتميشدير، اردبيل شهريني اؤز طريقتي‌نين ارشاد و تبليغ مركزينه چئويرميشدير.

تاريخي قايناقلار گؤسترير كه اونون معنوي نفوذا و اؤز زامانيندا اردبيل‌ده يگانه و تايسيز ايدي، وفاتيندان سونرا ايسه بوتون آذربايجان بؤلگه‌سيني بوروموش و «شيخ اوغلو شاه اسماعيل ختايي نين ظهورونا منجر اولموشدور.

ايران تاريخينده اردبيلليلر و صفويلرين بوراخديغي اهميتلي تأثير،‌ تاريخين مسيريني دگيشميشدير و اينانيلماز بير يئني دوروما گتيرميشدير.



[1] ميثال ايچون، حدود العالم من المشرق الي المغرب اثري (فارسجا) و يا صورة الارض (عربجه) كتابلارينا باخين.

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق, شیخ صفی الدین از دیدگاه دکتر محمدزاده صدیق,دکتر محمدزاده صدیق و قارا مجموعه, قارا مجموعه شیخ صفی در تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق,تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون شیخ صفی الدین, تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون قارا مجموعه شیخ صفی الدین اردبیلی,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 6 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی

شيخ صفي‌نين شخصيتينه باخيش

توركجه ميزده يازيلان  قارا مجموعه‌لر و ادبي – عرفاني قايناقلاردا، شيخ صفي‌ني اولو بير مرشد و عاليم كيمي گؤروروك. اونو، بوتون كيتابلاردا سلطان شيخ صفي - قدّس سرّه - كيمي قئيد ائديرلر. اونو، دده قورقودكيمي ائلجه بيلن و كاميل مرشد وصف ائديرلر.

فارسجا و عربجه قايناقلاردادا، شيخ صفي چوخ حؤرمتله ياد ائديلير. ميثال ايچون رضا قلي خان هدايت‌ـين رياض العارفين اثرينده وئرديگي قئيدلره دقت ائديريك:

«شيخ العارفين و برهان الواصلين القطب الاصفياء في الآفاق صفي الدين اسحاق، نسب آن جناب به حضرت امام همام موسي الكاظم مي‌پيوندد و اجداد عظامش هاديان راه يقين و احفاد كرامش حاميان دين مبين . . . زياده بر سي سال به هدايت و ارشاد طالبان اشتغال داشت و زياده از صدهزار كس تربيت فرمود.»[1]

تاريخچيلر يازيرلار كي شيخ صفي ئوز زمانيندا تانينميش و چوخ حؤرمتلي بير شخصيت ايميش. حتي ائلخانليلار، و اونلارين آدليم وزيري خواجه رشيد الدين فضل الله همداني، شيخ صفي‌يه، تشيّع معارفي‌نين تبليغي ايچون، هر ايل چوخلو پول ارزاق گؤنده‌ريرديلر. شيخ صفي ئولدوكدن سونرا، اونون حاققيندا، كشف، كرامات و تقواسينا عائد چوخلو افسانه‌لرده اويدورولموشدو. بودا، اونون تميز حيات سورمه‌سيندن بير علامت اولا بيلر.

شيخ صفي شخصيتينه منفي باخيشلاردا واردير. بيرينجي منفي باخيش انگيليز‌لي ادوارد براون طرفيندن دير. ايكينجي باخيش ايسه ادوارد بروانين يولسوزلوغونو، حياسيز جاسينا تعقيب ائدن احمد كسروي طرفيندن‌دير. او، حتي شيخ صفي شخصيتي‌ني ترور ائتمه ايچون شيخ صفي و تبارش آدلي فارسجا، اوزدن ايراق بير علمي جزوه‌ده يازير. بو كيتابين ئون سوزونده يازير كي:

«. . . من اثبات مي‌كنم كه شيخ صفي: 1- سيد نبود، 2- سنّي بود و شيعه نبود، 3- فارس بود و ترك نبود.» (!)[2]

كسروي ائله همين سؤزلري يازديغي صحيفه‌ده تناقضه قاپيلير و دئيير:

« زبان شيخ صفي آذري مي‌بود!»[3]

و اؤزو بيلمه‌دن «فارسي» ايله «آذري» ني قاريشديرير.

كسروي‌نين باشقا بير تناقضي بو دور كي، شيخ صفي‌نين گيلك ديلينده يازديغي 17 بيت شعري، ايلك ئونجه تاليشجا و سونرا آذري جه (؟) آدلانديرير.[4]

بيلينديگي كيمي، او جعل ائتديگي آذري يا زبان باستان آذربايگان (؟) نظريه‌سيني‌ده ائله بو 17 بيت اساسيندا قورموشدور.

كسروي، شيخ صفي‌نين شيعه اولماماسي ادعاسي ايچون‌ده گولونج دليل گتيرير. اودا بو كي:

«در باب چهارم صفوة الصّفا كه درباره‌ي كلمات و تحقيقات شيخ صفي است، حديث‌هايي كه ياد شده، حديث‌هاي سنّيان است.» (!)

صفوة الصّفادا كي تأكيدي‌ده قبول ائتمير كي دئيير[5]:

«سؤال كردند از شيخ - قُدّس سرّه - كه شيخ را مذهب چيست؟ فرمود كه: «ما مذهب اهل بيت پيغمبر داريم كه ايشان نهايت تقوي و طهارت مرعي مي‌داشته‌اند.» و عمل مي‌نمود و از تساهل و نهادن در احكام شرع اجتناب مي‌فرمود تا به حدي كه به سنن، مثل واجبات مواظبت مي‌كرد و از مكروهات مثل محرمات محترز بود.»

ولاكين عموميتله صفويلرين هاميسي، و اينديده اردبيلده و دونيانين مختليف يئرلرينده ياشايان «صفوي زاده‌لر» اؤزلري، سيدليك‌لرينه، شيعه‌ليك‌لرينه و توركلوك‌لرينه افتخار ائتميشلر و ائديرلر و بو فخري آچيقجاسينا ديله گتيرميشلر و گتيريرلر. بورادا بونو قئيد ائتمه‌لييم كه صفوي‌زاده‌لرين يازيلان شجره‌لري، ايرانداكي بير چوخ خاندانلارين شجره‌لريندن داها معتبر شجره‌لر حساب اولونور و بير چوخلاري «آستان قدس رضوي» سندلرينده ثبت اولونموشدور.

كسروي و اونون ال اوشاقلاري‌نين ادب سيزليك‌لري، اينديه قده‌ر شيخ صفي‌نين توركلوگو، شيعه‌ليگي و سيّد‌ليگي‌ني سؤال آلتينا آپارا بيلمه‌ميشدير.



[1] رضا قلي خان هدايت، رياض العارفين، داش باسماسي، ص 101.

[2] احمد كسروي، شيخ صفي و تبارش، تهران، كتيبه، 1355، ص 4.

[3] همان يئر.

[4] احمد كسروي، آذري يا زبان باستان آذربايگان، تهران،‌1354، ص 31.

[5] احمد كسروي، شيخ صفي و تبارش، ص 20.

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق, شیخ صفی الدین از دیدگاه دکتر محمدزاده صدیق,دکتر محمدزاده صدیق و قارا مجموعه, قارا مجموعه شیخ صفی در تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق,تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون شیخ صفی الدین, تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون قارا مجموعه شیخ صفی الدین اردبیلی,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 6 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی

شيخ صفي الدین اردبیلی كيمدير؟

سلطان شيخ صفي الدين، ابوالفتح اسحاق بن امين الدين جبرائيل كلخوراني اردبيلي، اردبيل شهري‌نين ياخينليغيندا يئرلشن كلخوران كندينده، هيجري يئددينجي عصرين ايكينجي ياريسيندا، بعضي آراشديرمالارا گؤره 650 – نجي ايلده، دونيايا گلميش و 735 هـ . ق. (1334 .م) ده اردبيلده وفات ائتميشدير.

صفي الدين، اوشاقليغيندا ديني تربيت گؤرموش، وقارلي و متين و مقيّد بؤيوموشدور. معتبر قايناقلاردا اونون بئشينجي جدّي فيروز شاه قيزيل باش آدلانير. فيروز شاهين اوغلو عوض، عوضين اوغلو محمد و محمدين اوغلو صلاح الدين، و اونون اوغلو امين الدين جبرائيل، صفي الدينين جدّلري ايديلر.

شيخ امين الدين جبرائيل، قوجا كمال الدين عربشاه اردبيلي‌نين مريدي ايدي و زمانه‌سي‌نين تقوالي عاليملريندن اولان اردبيلين ياخينليغيندا باري كندينده ياشايان جمال الدين باروقي نين عصمتلي قيزي دؤلت خاتون ايله ائولنميشدير. صفي الدين اسحاق، بو عصمتلي و تقوايا معروف اولان آنانين بئشينجي اوشاغي ايدي. بو تقوالي خانيم،‌صفي الديندن سونرا، ايكي اوغلان‌دا دونيايا گتيرميشدير. امين الدين جبرائيلدن آلتي اوغلان و بير قيز دوغموشدور. اونلارين اوغلانلاري‌نين آدلاري بئله ايميش: محمد، رشيد الدين، اسماعيل، صفي الدين، يعقوب و فخرالدين.

امين الدين جبرائيل دونيادان كؤچنده،‌ صفي‌الدين آلتي ياشيندا ايدي. آناسي اونو، باشقا اوشاقلاري كيمي درين احساسلي و تقوالي و ديني خصلتلره صاحيب بؤيودور. آناسي دؤلت خاتون ساوادلي تورك خانيمي ايدي و شعر يازاردي. او، فارسجا و عربجه ‌ده بيلرميش. صفي الدين توركجه‌ميزي و عربجه‌ني ئوز آناسي يانيندا اوخوموش و يئني يئتمه ايكن قرآني حفظ ائتميشدير، قرآن تفسيريني ئوز آناسيندان ئويره‌نن صفي الدين، گنج ايكن آناسي‌نين توصيه‌سي و اذني ايله شيرازا گئدير كه شيخ نجيب الدين بوزگوش شيرازي يانيندا درسه دوام ائتسين. او شيرازا يئتيشنده، شيخ نجيب الدين وفات ائتميشدي. شيرازدا بير چوخ درويشلر و عاليملر ايله گؤروشور. اورادا، شيخ سعدي ايله‌ده معاشرت ائتميش و لاكين سعدي‌دن اينجيميش و اونون تقديم ائتديگي ديواني‌دا قبول ائتمه‌ميشدي![1]

شيرازدا شيخ نجيب الدين اوغلو ظهيرالدين بوزگوش اونا دئدي كه:«سني زاهد گيلاني راضي سالا بيلر.»

صفي الدين اسحاق دؤرد ايل اردبيلدن اوزاق قالديقدان سونرا، شيخ زاهد گيلاني‌نين يانينا گئتدي. او زامان شيخ زاهد آلتميش ياشيندا ايدي. شيخ صفي ايگيرمي ايكي ايل اونون يانيندا قالدي. گيلك ديليني‌ده اورادا ئويره‌ندي و اونون قيزي بي‌بي فاطمه ايله ائولندي و اونا فاطمه خاتون لقبي وئردي.

شيخ زاهد ئولدوكدن سونرا، شيخ صفي ئوز شهري اردبيله قاييتدي و عؤمرونون سونونا قده‌ر آنا وطنده ياشادي، چوخلو عاليم و عارف تربيت ائتديكدن سونرا، او زمانين دانشگاهي اولان، ئوز زاويه‌سينده دفن ائديلدي.



[1] فارسجا قايناقلاردا يازيلير:«معاشرت او پسند خاطرش نيفتاد و نسخه‌ي اشعار او را نپذيرفت.» خارجي سيّاحلار، او جمله‌دن «شاردن»ده بو مسئله‌يه اشاره ائتميشدير.

برچسب ها : شیخ صفی الدین اردبیلی به روایت دکتر صدیق,شناختنامه شیخ صفی الدین در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق, شیخ صفی الدین از دیدگاه دکتر محمدزاده صدیق,دکتر محمدزاده صدیق و قارا مجموعه, قارا مجموعه شیخ صفی در تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق,تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون شیخ صفی الدین, تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون قارا مجموعه شیخ صفی الدین اردبیلی,
ارسال در تاريخ پنجشنبه 6 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی
صفحه قبل 1 صفحه بعد